TΙ ΓΥΡΕΥΟΥΝ AΡΑΓΕ συναθροισμένοι οι καλλιτέχνες της Φλορεντίας, ανάμεσά τους ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι και ο Μποτιτσέλλι, στην αίθουσα του Συμβουλίου των Έργων του Καθεδρικού της πόλης μια χειμωνιάτικη μέρα του Ιανουαρίου 1504; Το διακύβευμα είναι σημαντικό: Πρέπει να αποφασίσουν που θα εγκατασταθεί τελικά ο Δαυίδ, τον οποίο μόλις ολοκλήρωσε ο επιφανέστερος του κύκλου τους, απών ωστόσο από τη συνάθροιση, ο Μιχαήλ Άγγελος. Τα Πρακτικά αυτής της συνάντησης, που σώζονται και παρατίθενται εδώ σε ελληνική μετάφραση, έχουν σημασία για δύο κυρίως λόγους. Αφενός φανερώνουν το ρόλο των καλλιτεχνών στη λήψη αποφάσεων για τον δημόσιο χώρο στη νεαρή Δημοκρατία της Φλορεντίας των αρχών του 16ου αιώνα –που μόλις έχει στείλει στην εξορία την πανίσχυρη οικογένεια των Μεδίκων– και αφετέρου αναδεικνύουν τη λειτουργία των σύνθετων μηχανισμών της πατρονίας, οι οποίοι ρυθμίζουν και τις μεταξύ τους σχέσεις. Και όλα αυτά, με αφορμή ένα κολοσσιαίο άγαλμα, τον Δαυίδ, που συνεχίζει να γοητεύει τη φαντασία του Δυτικού ανθρώπου πάνω από μισή χιλιετία μετά την πρώτη του εγκατάσταση έξω από τον ογκώδη τοίχο του Παλάτσο Βέκκιο.
Ο τόμος περιλαμβάνει παράρτημα με την πρώτη βιογραφία του Μιχαήλ Αγγέλου από τον Πάολο Τζόβιο.
ΕΡΓΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ
FRANCESCO DI LORENZO ROSSELLI
Θέα της Φλορεντίας, 1472 (λεπτομέρεια)
Φωτογραφία Νίκου Δασκαλοθανάση
Για τον επιμελητή του τόμου:
Ο ΝΙΚΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΘΑΝΑΣΗΣ είναι καθηγητής ιστορίας της τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Στις πρόσφατες δημοσιεύσεις του περιλαμβάνονται τα βιβλία Ιστορία της τέχνης, 1945–1975 : Από τη μοντέρνα στη σύγχρονη τέχνη. Ζωγραφική – Γλυπτική –Αρχιτεκτονική, εκδόσεις futura, 2021, Ιστορία της τέχνης. Ο δυτικός κόσμος από την προϊστορία έως τις μέρες μας, εκδόσεις Utopia, 2023 και Μοντέρνα τέχνη, 1850-1940, Εκδόσεις Άγρα, 2024.
ΑΥΤO ΤO ΜΙΚΡO ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ μου «Τα ιαπωνικά δεν έχουν κεφαλαία », που έγινε στις 18 Φεβρουαρίου 2020 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση στο πλαίσιο του κύκλου «Με τα λόγια [γίνεται]» του Παναγιώτη Ιωαννίδη, μετά από επίμονες παροτρύνσεις του τελευταίου να μιλήσω για την ιαπωνική ποίηση και να ανασύρω από τα ντουλάπια και τις κασέλες μου σκόρπιες μεταφράσεις ιαπωνικών ποιημάτων, κυρίως χάικου, που έχω κάνει μέσα στις τελευταίες δεκαετίες για δική μου άσκηση και τέρψη, και όχι για να τα εκδώσω ή να τα μοιραστώ με άλλους ανθρώπους.
Δεν έχει λοιπόν την αξίωση ούτε τη φιλοδοξία μιας ακαδημαϊκής η επιστημονικής, εάν θέλετε, παρουσίασης της ιαπωνικής ποίησης γενικά ή του χάικου ειδικότερα, παρά είναι μόνο μια σειρά σκέψεις, ιδέες, αισθήσεις, επεισόδια και περιγραφές της δικής μου σχέσης με αυτόν τον κόσμο, που αν διεκδικήσει την προσοχή σου θα το κάνει ψιθυριστά και χωρίς φανφάρες και κρότους, έναν κόσμο που κυλάει δίπλα και μέσα σου σαν μια παρέλαση από λεπτούς ήχους, λέξεις-εικόνες, αναφωνήσεις, ανάσες – χωρίς δράμα, στην ευήλια σκιά. Η κατασκευή μιας νέας ανθρώπινης εμπειρίας, ένας καινούργιος οίκος-καταφύγιο και υπόρρητο θάμβος.
τα σκεπάσματα, μια πάνω μια κάτω, ψυχρά γέλια ( Ίζεν )
Μεταφράζεται η ποίηση ; Όχι. Μεταφράζεται η γιαπωνέζικη ποίηση ; Όχι δύο φορές. Μεταφράζονται οι ήχοι σε άλλους ήχους, οι ήχοι που έχουν μορφή, σχήμα και νόημα; Απ’ τα ντουλάπια και τις κασέλες στη δημόσια ανάγνωση, κι απ’ αυτήν σ’ ετούτες τις σελίδες, αυτό που δεν μεταφράζεται μας γνέφει. Οι τέσσερις εποχές κουνάνε αδιόρατα το κεφάλι, οι ουρανοί είναι άδειοι, ο ήλιος φωτίζει την επιφάνεια των περικοκλάδων με τα εφήμερα άνθη. Κι από μόνο του αυτό γίνεται πρόσκληση σε μια ταπεινή, χωρίς τυμπανοκρουσίες συνάντηση, που μπορεί να καταλήξει σε μια μακρόχρονη σχέση αγάπης, έκλαμψης και παρηγοριάς.
λουλουδιασμένη άνοιξη, ποιός είναι αυτός, κάτω απ’ την ψάθα
—
μετά τη βροχή, τα χρυσάνθεμα, σηκώνουν αμυδρά το κεφάλι
—
κουβεντολόι, και ίριδες, ένα ακόμα επεισόδιο απ’ το ταξίδι
( Μπασό)
EIKONA ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ
Έργο του ποιητή Ρυότα (1707-1787).
Πλάτη γέρου μοναχού μαζί με ένα χάικου :
Καινούργιο ψάθινο αδιάβροχο,
έρχονται πρωτοβρόχια,
νιότη.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ είναι μεταφραστής λογοτεχνίας, κυρίως από τα ιαπωνικά. Μεταξύ των μεταφράσεών του ξεχωρίζουν τα βιβλία του Τανιζάκι Τζούνιτσιρο Το εγκώμιο της σκιάς, Το κλειδί, Το πόδι της Φουμίκο (1992, 1993 και 2020 αντίστοιχα, Εκδόσεις Άγρα) και Το ημερολόγιο ενός τρελού γέρου, τα βιβλία του Γιασουνάρι Καουαμπάτα Η χώρα του χιονιού (Άγρα, 2024), Ιστορίες της παλάμης και Ομορφιά και θλίψη, του Ναγάι Καφού Σιγανή βροχή και τα βιβλία της Γιόκο Ογκάουα.
Επίσης γράφει μυθιστορήματα (πιο πρόσφατο: Άρρωστος σε ταξίδι, 2016) και κάνει ταινίες ντοκυμανταίρ. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.
Αυτό το Σαββατοκύριακο ξέσπασε κρίση, στην ουσία δύο κρίσεις, μια στο εξωτερικό και μια στο εσωτερικό. Την περασμένη βδομάδα ανακαλύφθηκε ότι η Κυβέρνηση πουλούσε όπλα και στις δύο αντιμαχόμενες πλευρές μιας πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αφού προηγουμένως είχε υποσχεθεί ότι δεν θα πουλούσε σε καμία. [...]
ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΑΤΙΡΙΚΟ, ΔΥΣΤΟΠΙΚΟ ΔΙΗΓΗΜΑ, που δημοσιεύτηκε το 1987 στη συλλογή Ιστορίες φυσικών και αφύσικων καταστροφών(Άγρα, 2015), η Πατρίσια Χάισμιθ εμπνέεται από την πολιτική κατάσταση της εποχής της, που φαίνεται να έχει μεγάλες ομοιότητες με τη δική μας, και προβλέπει προφητικά το πρόσωπο και την πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ.
Ένα τεράστιο εξοπλιστικό και οικονομικό σκάνδαλο πλήττει τον Λευκό Οίκο, από το οποίο ο πρόεδρος Μπακ Τζόουνς προσπαθεί να διαφύγει. Όμως ένας κομβικός σύμβουλός του βρίσκεται νεκρός, ανίκανος να αντιμετωπίσει την κρίση. Πώς θα συγκαλύψουν την αυτοκτονία του, αλλά και το σκάνδαλο; Η Πρώτη Κυρία θα δώσει τη λύση.
Το τέλος του κόσμου έχει έρθει, τα καταφύγια για την πυρηνική καταστροφή έχουν γεμίσει και δεν υπάρχει πια χώρος ούτε για αυτούς τους δύο.
Σαν την αξεπέραστη μαύρη κωμωδία SOS Πεντάγωνο καλεί Μόσχα (1964) του Στάνλεϋ Κιούμπρικ στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου, το Ο Πρόεδρος Μπακ Τζόουνςανασυντάσσεται και ανεμίζει τη σημαία μας μεταφέρει στη σκοτεινή εκδοχή του σημερινού ηγέτη των ΗΠΑ, που στο προεδρικό γραφείο του κρέμεται η φωτογραφία του επί Χάισμιθ προέδρου Ρέηγκαν.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Η Πατρίσια Χάισμιθ γεννήθηκε στο Τέξας των ΗΠΑ το 1921. Πέρασε το μεγαλύτερο διάστημα της ζωής της μεταξύ Αγγλίας, Γαλλίας και Ελβετίας, όπου και πέθανε το 1995. Εκπατρισμένη, υιοθέτησε μια οριακή γραφή που αρχικά συνάντησε μέτρια αποδοχή από τους συμπατριώτες της, αλλά κατέκτησε μεμιάς το ευρωπαϊκό κοινό. Σήμερα θεωρείται ομόφωνα μια μεγάλη συγγραφέας, η οποία με το πλούσιο έργο της αφοσιώθηκε στην αστυνομική λογοτεχνία και άνοιξε νέους δρόμους στο είδος αυτό. Η Πατρίσια Χάισμιθ παίζει με τα παραδοσιακά σχήματα του είδους, εξερευνώντας στο υπόβαθρο τούς δαίμονες της διαστροφής που κατατρύχουν τους ήρωές της, υπάρξεις φαινομενικά ισορροπημένες που κινούνται σε μια ατμόσφαιρα ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι την οποία αριστοτεχνικά υφαίνει η συγγραφέας.
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ PATRICIA HIGHSMITH ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ
Με αφορμή την έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης, Μια γραμμή κύμα», που εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη στις 12 Φεβρουαρίου 2026, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Άγρα, σε επιμέλεια Χλόης Ακριθάκη και Αλέξιου Παπαζαχαρία, ο ομώνυμος τόμος, μια εκτενής και πολυεπίπεδη εκδοτική αποτύπωση του έργου και της διαδρομής ενός από τους πλέον εμβληματικούς καλλιτέχνες της σύγχρονης ελληνικής τέχνης.
Ο τόμος αποτελεί ένα αυτόνομο εκδοτικό εγχείρημα, που επιτρέπει τη σε βάθος προσέγγιση της καλλιτεχνικής πράξης και σκέψης τού Αλέξη Ακριθάκη, συμπληρώνοντας και διευρύνοντας τον εκδοτικό και εικαστικό διάλογο που άνοιξε σχεδόν έναν χρόνο νωρίτερα η κυκλοφορία του βιβλίου Γράφοντας τη ζωγραφική. Ημερολόγια 1960-1990.
Η έκδοση περιλαμβάνει πάνω από 380 έργα, καθώς και κείμενα και αρχειακό υλικό που καλύπτουν όλο το φάσμα της καλλιτεχνικής πορείας του Αλέξη Ακριθάκη, αναδεικνύοντας και τη διακριτή πολιτική διάσταση του έργου του, μέσα από θέματα της εποχής και της γενιάς του: τον φασισμό, τη δικτατορία, τον Ψυχρό Πόλεμο, τη σεξουαλική απελευθέρωση, τον πόλεμο του Βιετνάμ και την εξερεύνηση του Διαστήματος, καθώς και έργα της ύστερης περιόδου του, ανάμεσά τους πορτραίτα μορφών που παρατηρούσε κατά τη σύντομη παραμονή του στο Δρομοκαΐτειο. Από τις πρώτες δημιουργίες του έως τις τελευταίες, το έργο του απλώνεται μέσα στις σελίδες του τόμου Αλέξης Ακριθάκης – Μια γραμμή κύμα, φωτίζοντας τη συνεχή εξέλιξη της γραφής και της πολύτροπης εικαστικής του γλώσσας και πρακτικής.
Εντός του τόμου συστεγάζονται κείμενα των Χλόη Ακριθάκη, Αλέξιου Παπαζαχαρία, Ντένη Ζαχαρόπουλου, Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, Gürsoy Doğtaş, Διονύση Καββαθά, Γλυκερίας Μπασδέκη, Πέτρου Αυλίδη και Ηλία Παπαηλιάκη, με προσωπικές αφηγήσεις του καλλιτέχνη και οικείων του, αθησαύριστα και αναδημοσιευμένα κείμενα των Δημήτρη Πουλικάκου, Δημήτρη Τ. Άναλι, Χρήστου Ιωακειμίδη, Κατερίνας Καφοπούλου και Ντόρας Ηλιοπούλου-Ρογκάν. Από ποικίλα σημεία εκκίνησης και θέασης, συναρθρώνουν ένα πολυφωνικό αφήγημα για τον καλλιτέχνη και τον καιρό του, τη ζωή και τη δουλειά του. Η διάταξη των οπτικών και τυποτεχνικών στοιχείων από τη Λίλα Παλαιολόγου, σύνθετη και συνεκτική, ολοκληρώνει ένα εκδοτικό εγχείρημα αμιγώς καλειδοσκοπικό, με εξέχουσα την κομβική και καταλυτική πολυχρωμία.
Το μυθιστόρημα-χρονογράφημα Πίνγκ πονγκ – Καυτά κοψίματα και διαβολεμένα φάλτσα του Jerome Charyn, ένα από τα πλέον πολυδιάστατα και συναρπαστικά αθλητικά βιβλία της σύγχρονης λογοτεχνίας που κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2011 από τις Εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση του Αντώνη Καλοκύρη, αποκτά νέο κινηματογραφικό αντίκρισμα μέσα από την πρόσφατη και πολυσυζητημένη ταινία Marty Supreme του Josh Safdie με πρωταγωνιστή τον Timothée Chalamet.
Στο βιβλίο Πίνγκ πονγκ: Καυτά κοψίματα και διαβολεμένα φάλτσα, ο Charyn παρουσιάζει το πινγκ πονγκ όχι απλώς ως άθλημα αλλά και σαν ένα παιχνίδι που ενώνει ιστορικά γεγονότα, χαρακτηριστικές προσωπικότητες και το πάθος του ίδιου του συγγραφέα για το παιχνίδι. Το έργο συνδέει αληθινές ιστορίες παικτών, στιγμές-σταθμούς στην εξέλιξη του πινγκ πονγκ και κάνει μια αναδρομή στις ζωές εκείνων που έπαιξαν ρόλο στη διαμόρφωσή του, από το μετρό της Νέας Υόρκης μέχρι τη διεθνή σκηνή.
Στο βιβλίο του, ο Charyn περιγράφει τον κόσμο του πινγκ πονγκ στις ΗΠΑ στις δεκαετίες ’40 και ’50. Στην αφήγησή του, μεταξύ άλλων, συναντάμε τον Marty Reisman, έναν νεαρό, ταλαντούχο και εκρηκτικό παίκτη που ξεχώρισε εκείνη την περίοδο.
Ο Reisman ήταν ένας ιδιαίτερος χαρακτήρας και πολύ γρήγορος παίκτης — τόσο που οι αντίπαλοι έλεγαν πως «χτυπούσε τις μπάλες σαν σφαίρες». Έγινε γνωστός ως “The Needle” (Η Βελόνα) λόγω της κορμοστασιάς και του παιχνιδιού του, και εκπροσώπησε τις ΗΠΑ σε διεθνείς διοργανώσεις, κερδίζοντας πολλούς σημαντικούς τίτλους.
Η ταινία Marty Supreme, αντλώντας έμπνευση από την ίδια ιστορική φιγούρα και τα θέματα που αναδεικνύει ο Charyn, αναβιώνει τον κόσμο του επιτραπέζιου τένις στη δεκαετία του 1950 μέσα από την πορεία του πρωταγωνιστή Marty Mauser (ερμηνευμένος από τον Timothée Chalamet), ενός νεαρού με εμμονή και αστείρευτη αγάπη για το πινγκ πονγκ.
Περισσότερα σχετικά με το βιβλίο:
JEROME CHARYN
ΠΙΝΓΚ ΠΟΝΓΚ ΚΑΥΤΑ ΚΟΨΙΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΛΕΜΕΝΑ ΦΑΛΤΣΑ
Εκδόσεις Άγρα, Οκτώβριος 2011
Σελίδες: 304, Τιμή: 16,50 Ευρώ
ISBN: 978-960-325-881-0
Είμαι ένας πινγκπονίστας και τίποτα παραπάνω. Είναι η κοκαΐνη και η αμβροσία μου. Μπορεί μέσα στο μυαλό μου να υπάρχουν η Αισθηματική αγωγή μαζί με τον Πολίτη Κέην και το Pulp Fiction, και συγκεκριμένες ερωτικές στιγμές, όπως η Μιούριελ και το πάνω μέρος του μαγιό που ξέχασε να φορέσει και, παρ’ όλ’ αυτά, να σχεδιάζω το επόμενό μου ματς. Θα είναι με αντίπαλο κάποιο αυθάδικο παιδί που θα με κοιτάει περιφρονητικά;
-JEROME CHARYN
Το πινγκ πονγκ, που παίζεται σε κάθε γωνιά του κόσμου από πάνω από 250 εκατομμύρια ανθρώπους, μάγεψε με τρόπο υπνωτικό τη φαντασία του Τζερόμ Τσάρυν από νωρίς. Το κομψό χρονικό του Τσάρυν συνυφαίνει τη ζωή του με απίθανες ιστορίες των πλέον αξιομνημόνευτων παικτών και στιγμών του πινγκ πονγκ. Ο ίδιος ο Τσάρυν «κόλλησε» στα δέκα του, παρακολουθώντας έναν λιποτάκτη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου να χτυπάει επιδέξια το μπαλάκι. Το Πινγκ πονγκ – Καυτά κοψίματα και διαβολεμένα φάλτσα απεικονίζει τους μεγάλους πινγκπονίστες, από τον Μάρτυ Ράισμαν και τον Ντικ Μάιλς ως τη Ρουθ Άαρονς, την «Τζίντζερ Ρότζερς» του επιτραπέζιου τέννις, καθώς και τον συγγραφέα Χένρυ Μίλλερ που επί εβδομήντα χρόνια χειριζόταν τη ρακέτα. Από τη διπλωματία του πινγκ πονγκ (Κίνα-ΗΠΑ 1971) ως τη μετανάστευση του αθλήματος από τα υπόγεια μπαρ της Νέας Υόρκης στους χώρους αναψυχής του Λας Βέγκας και στα συνεδριακά κέντρα της Φλόριντα, ο Τσάρυν βρίσκει μια μαγεία, μια συμμετρία και μια χάρη στο παιχνίδι του πινγκ πονγκ.
Ο Τσάρυν έχει γράψει ένα εκπληκτικό και διασκεδαστικό χρονικό που συλλαμβάνει την ευφυΐα, την ιδιόρρυθμη έξαψη και το αναρχικό πνεύμα της χρυσής εποχής του πινγκ πονγκ.
Έγραψαν για το βιβλίο:
«Ο Τσάρυν έχει τιθασεύσει την πρόζα του και τη βάζει να κάνει κόλπα.
Πρόκειται για νεοϋορκέζικη πρόζα, με την εξυπνάδα και την πονηριά του δρόμου,
γεμάτη παγίδες, σαν μια σειρά σταθμών του μετρό στο δρόμο προς την Κόλαση».
-The New York Times
«Οι αθλητές δεν μπορούν να γράψουν και οι συγγραφείς δεν μπορούν να παίξουν –
ή τουλάχιστον αυτό λέει η συμβατική λογική.
Ο Τζερόμ Τσάρυν το καταρρίπτει με ένα επιδέξιο χτύπημα.
Στα χέρια του, ο κόσμος του επιτραπέζιου τέννις γίνεται ένα ιστορικό ρομάντζο
γεμάτο εξαιρετικούς παίκτες, άντρες και γυναίκες, γκάνγκστερ, απατεώνες, κλόουν, κακούς, ιμπρεσάριους και προσωπικότητες από κάθε φυλή και σχεδόν κάθε εθνικότητα.
Ένα μάθημα, ένα μέσο ψυχαγωγίας, μια βιογραφία κι ένας οδηγός χρήσης…
Το βιβλίο του Τσάρυν ανήκει στο μικρό ράφι με τα σπουδαία αθλητικά βιβλία».
-STEFAN KANFER
«Ένα εκπληκτικό έργο ανάλαφρης πολυμάθειας και συγκινητικής αυτοβιογραφίας.
Ο Τσάρυν ζωντανεύει το άθλημα και τις προσωπικότητές του με εκπληκτική ένταση.
Όπως ο Χέμινγουεϋ εξήγησε και μυθοποίησε τις ταυρομαχίες,
ο Τσάρυν το κάνει για το επιτραπέζιο τέννις.
Κανένας ταυρομάχος δεν φαντάζει πιο συναρπαστικός, πιο ηρωικός,
από τους τύπους με τις ρακέτες του Τσάρυν»
-FREDERIC TUTEN
«Η ιστορία μιας μεγάλης παθιασμένης σχέσης – ανάμεσα στον συγγραφέα Τζερόμ Τσάρυν και στο παιχνίδι του πινγκ πονγκ. Με κοφτή, σχεδόν φετιχιστική πρόζα, ο Τσάρυν υμνεί το άθλημα ως συναισθηματικό καταφύγιο, κοινωνικό δεσμό και απολαυστική εμμονή».
