Δελτίο Τύπου | ΡΑΤΣΑ ΥΨΙΚΑΜΙΝΟΥ : Ο ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ & ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ

ΡΑΤΣΑ ΥΨΙΚΑΜΙΝΟΥ

Ο ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

ΚΑΙ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΗΣΗ – ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

ΧΡΗΣΤΟΣ ΔΑΝΙΗΛ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Μάιος 2026

Αριθμός σελίδων : 400, Τιμή : 21,50 Ευρώ

ISBN : 978-960-505-654-4

Ο παρών τόμος, με επιλεγμένα δοκιμιακά του κείμενα, θεωρητικά και κριτικά, ευελπιστεί να επανασυστήσει το λόγο του Έκτορα Κακναβάτου στο χώρο της νεοελληνικής γραμματείας. Διαβάζοντας σήμερα, από την απόσταση των χρόνων και με τη γνώση της εξέλιξης των πραγμάτων, τα κείμενά του, δεν μπορεί να μη σταθεί κανείς στην ευστοχία των παρατηρήσεών του, την ευθυκρισία του για σειρά ζητημάτων, την πολυδιάστατη οπτική του· δεν μπορεί να μην εστιάσει στο θάρρος και στην τόλμη των διατυπώσεών του, στον ιδιαίτερο, προσωπικό του τρόπο έκφρασης. Έναν τρόπο έκφρασης που συνδυάζει τον κριτικό ή και επιστημονικό λόγο με την ποιητική ενόραση. Γιατί ο λόγος του Κακναβάτου, η γλώσσα του, η φωνή του, ποιητική ή δοκιμιακή, θεωρητική ή κριτική, προσωπική, κοινωνική ή πολιτική, θα πρέπει να λογιστεί ως ενιαία, μια φωνή ράτσα υψικαμίνου.

Ο Έκτωρ Κακναβάτος (ψευδώνυμο του Γιώργου Κοντογεώργη - 1920-2010) υπήρξε ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Γεννήθηκε στον Πειραιά και σπούδασε Μαθηματικά, μια επιστήμη που επηρέασε βαθιά τη δομή και τη θεματολογία του έργου του. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, ενώ η πρώτη του ποιητική εμφάνιση έγινε το 1943 με τη συλλογή Fuga.

Το έργο του χαρακτηρίζεται από μια μοναδική σύζευξη της επιστημονικής ορολογίας με την ελεύθερη υπερρεαλιστική έκφραση, δημιουργώντας έναν λόγο πυκνό, εκρηκτικό και γλωσσικά ανατρεπτικό. Θεωρείται ο πνευματικός επίγονος του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγονόπουλου, έχοντας όμως διαμορφώσει ένα εντελώς προσωπικό ιδίωμα. Το 1983 τιμήθηκε με το Β' Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη συλλογή In Perpetuum.

Το παρόν βιβλίο, έπειτα από την εισαγωγή του Χρήστου Δανιήλ, αρθρώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, με τίτλο « Ο Κακναβάτος σε πρώτο πρόσωπο », παρουσιάζονται απαντήσεις που έχει δώσει ο Κακναβάτος σε διάφορες συνεντεύξεις του σε περιοδικά, εφημερίδες, ραδιόφωνο και τηλεόραση. Επιλέχθηκε να μην παρατεθούν αυτούσιες οι συνεντεύξεις, αλλά να συντεθεί ένα συνεχές κείμενο από τις απαντήσεις του, ένα συνεχές κείμενο όπου ο λόγος δίνεται αποκλειστικά στον Κακναβάτο, ο οποίος μιλά για τη ζωή, το έργο του και τοποθετείται πάνω σε ζητήματα σχετικά με την τέχνη, τις θεωρητικές του αναζητήσεις, τον υπερρεαλισμό, την ποίηση, καθώς και για άλλους ποιητές. Το πρώτο μέρος, εκτός των βασικών πληροφοριών που παρέχει, μπορεί να λειτουργήσει εισαγωγικά για το δεύτερο και βασικότερο μέρος, καθώς σε πολλές από τις απαντήσεις του ο Κακναβάτος θίγει ζητήματα που εκτενώς αναπτύσσονται στα θεωρητικά ή κριτικά του κείμενα, ενώ κάποιες φορές παραπέμπει κι απευθείας σε αυτά.

Το δεύτερο μέρος περιέχει τα γραπτά του Κακναβάτου. Και αυτή η ενότητα χωρίζεται σε δύο επιμέρους : στην πρώτη παρουσιάζονται τα θεωρητικά και δοκιμιακά του κείμενα (για τον Υπερρεαλισμό, το δημοτικό τραγούδι κ.ά.), τα περισσότερα διαβασμένα με τη μορφή εισηγήσεων σε συνέδρια και εκδηλώσεις όπου είχε προσκληθεί ως ομιλητής, ομαδοποιημένα ως προς τη θεματική τους· στη δεύτερη οι μελέτες του και τα κριτικά του κείμενα για άλλους δημιουργούς, Έλληνες και μη (Ανδρέα Εμπειρίκο, Νίκο Εγγονόπουλο, Γιώργο Λίκο, Οδυσσέα Ελύτη, Μελισσάνθη, Δημήτρη Γέρο, Νάνο Βαλαωρίτη, Μιχάλη Κατσαρό, Νίκο Καρούζο, Λόρκα, Allen Ginsberg κ.ά). Στο τέλος, γίνεται μια προσπάθεια συστηματικής καταγραφής και σύνθεσης της συνολικής εργογραφίας του Έκτορα Κακναβάτου, η οποία απουσίαζε έως σήμερα από τη βιβλιογραφία.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΕΡΟΣ

Για τον επιμελητή του τόμου:

Ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΔΑΝΙHΛ είναι διδάκτωρ νεοελληνικής φιλολογίας. Διδάσκει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Από τις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορούν σε δική του επιμέλεια τα βιβλία : Όλα δεν τα ’χω πει… Η «Αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου, Άγρα 2022· Ο μαθητευόμενος εφοπλιστής και παλαίμαχος intellectual και πολλά υποσχόμενος ποιητής, ανθυπολοχαγός εν εφεδρεία, πολεμιστής Κρήτης και πάντα δικός σου φίλος Ανδρέας Καμπάς (1919-1965), επιμέλεια, εργοβιογραφία, ανθολόγηση Χ. Δανιήλ, Άγρα 2016 (Βραβείο « Εμμανουήλ Ροΐδου» Ακαδημίας Αθηνών)· Μάτση Χατζηλαζάρου, Γράμματα από το Παρίσι στον Ανδρέα Εμπειρίκο (1946-1947) εισαγωγή, υπομνηματισμός, επιμέλεια Χ. Δανιήλ, Άγρα 2013 (Βραβείο δοκιμίου Public Book Awards).

Ετοιμάζεται επίσης το Αναζητώντας ταυτότητα. Δρόμοι του μοντερνισμού : Το περιοδικό Τετράδιο (1945, 1947), το οποίο συνέγραψαν με τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη, Άγρα (υπό έκδοση).

Άλλα βιβλία του : Χρήστος Μπράβος, Βραχνός Προφήτης, Ποιήματα και Κριτικά κείμενα (1981-1987), Επίμετρο, εργοβιογραφία Χ. Δανιήλ, Μελάνι, 2018· … Ιούς, Μανιούς, ίσως και Aqua Marina, Μάτση Χατζηλαζάρου, Η πρώτη Ελληνίδα υπερρεαλίστρια, Τόπος, 2011· Ξαναδιαβάζοντας τον Νίκο Καββαδία. Ποιητική και πρόσληψη, Οδός Πανός, 2010· Γιώργος Λίκος, μια παρουσίαση από τον Χρήστο Δανιήλ, Γαβριηλίδης 2005· Γυάλινα και μαλαματένια… Τα Γιάννενα στη νεοελληνική πεζογραφία (Ανθολογία κειμένων 1898-1997), εισαγωγή, ανθολόγηση, επιμέλεια Χ. Δανιήλ, Ιερά Μητρόπολις Ιωαννίνων, Ίδρυμα Κων/νου Κατσάρη, 1997.

ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΕΚΤΟΡΑ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΥ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

      

    

   

 

Δελτίο Τύπου | ΕΙΚΟΣΙ του Παντελή Μπουκάλα

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ

ΕΙΚΟΣΙ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ, Μάιος 2026

Αριθμός σελίδων : 80, Τιμή : 12,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-720-6

Κι έρχεται η στιγμή
και το μαθαίνεις
πως έχει
και η αδειοσύνη
παραθετικά.

 

Είκοσι αριθμημένα ποιήματα, τρία ανάριθμα, ένα εισαγωγικό τρίστιχο και ένα καταληκτικό κομμάτι των δεκατριών στίχων απαρτίζουν το Είκοσι, τη νέα ποιητική συλλογή του Παντελή Μπουκάλα. Πρόκειται για τα τεκμήρια ενός πολέμου από εκείνους που όντως δεν τους μέλλεται να τελειώσουν ποτέ: του πολέμου με μια μαύρη τρύπα που δεν είναι μέσα σου αλλά σε περιέχει ολόκληρο. Κάθε τεκμήριο δοκιμάζει τη δική του εκδοχή φωνής, από τις πολλές που έχει να σου προσφέρει η ελληνική ποίηση, σαν μιας κάποιας ισχύος όπλα για να ξεγελάσεις τον Αγέλαστο και να μιλήσεις το πένθος, το πιο βαρύ απ’ όσα έχουν γραφτεί του ανθρώπου: το πένθος του γονιού για το παιδί του. Να τρέψεις σε λόγο την αδειοσύνη, μολονότι νιώθεις πια τις λέξεις απελπιστικά αδύναμες, σχεδόν άδικες μπροστά στο μέγα γεγονός που καλούνται να συλλαβίσουν.

Για να επιστρέψεις από τον άναυδο πόνο, την παραιτημένη σιωπή, ή από τον τρόπο του ουρλιαχτού στον συνταγμένο κόσμο θα δοκιμάσεις και θα δοκιμαστείς σε όλες τις φωνές. Στη φωνή της αφήγησης, που εκτείνει το πεδίο της μνήμης ανακαλώντας θραυσμένες αλληλουχίες στιγμών και επιχειρώντας με την ιστόρηση να συγκρατήσει θερμό ό,τι απειλείται από τον παγετώνα της απώλειας. Στη φωνή της συμπύκνωσης, που διατηρεί μόνο έναν πυρήνα γυμνών λέξεων. Στην έμμετρη φωνή και στη φωνή του ελευθερωμένου στίχου. Στη φωνή της επιτάφιας ποίησης και του δημοτικού μοιρολογιού αλλά και στη φωνή της απαντοχής, της μη παραίτησης, της μη καταβύθισης, έτσι όπως τη συνοψίζει το παράγγελμα του ποντιακού τραγουδιού: «Βάσταξον, καρδιά, βάσταξον, αν θελτς και αν ’κί θέλεις».

Αλλ’ όσο βαστιέσαι απ’ το κλαδάκι που σου προσφέρει ο στίχος του Πόντου, η λερναία πίκρα μέσα σου σε κόβει στα δυο, μοιρολογώντας με τον τρόπο του ριζίτικου τραγουδιού για τον άγουρο που «νιότη δεν εχάρη», γιατί τον πρόλαβε -στα ωραία είκοσί του- ο «σκληροκάρδης», με την μπαμπεσιά που δίκαια του αποδίδει η δημοτική μας ποίηση: «Χριστέ, και να ’τον παρεμπρός, και να ’τον παραπίσω».

Αυτό το ψυχοφάγο «αν», το μάταιο «μακάρι», απευθυνόμενο σε θεότητες άφαντες ή αδιάφορες, τσακίζει και κόκαλα που πίστεψαν αναίτια πως ανήκουν στα γερά. Σε μια τριχούλα ακροβατεί ο βίος των βροτών. Σε μια τριχούλα που κόβει βιαιότατα κι απότομα τον κόσμο και τον χρόνο στα δύο, στον φαρμακωμένο ενεστώτα και στον αδυσώπητο αόριστο, στο εδώ και στο εκεί. Ναι. Μάλλον δεν λάθεψαν οι γνωστικοί αρχαίοι που μια από τις μυθολογικές τους αφηγήσεις για τη χαμένη αθανασία τη συνάρτησαν με μια τρίχα στην κεφαλή του Πτερέλαου, βασιλιά των Ταφίων· εύκολο ήταν να κοπεί, πάντα με μπαμπεσιά, εύκολο να γυρίσει ο άνθρωπος στη θνητότητά του. Μόνη αθανασία του, η μνήμη.

ΕΡΓΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗΣ, 2011

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΠΟΥΚΑΛΑΣ γεννήθηκε το 1957 στο Λεσίνι του Μεσολογγίου. Αποφοίτησε από την Οδοντιατρική Σχολή Αθηνών. Την τριετία 1987-1990 είχε την επιμέλεια βιβλιοκριτικής σελίδας στην εφημερίδα Η Πρώτη. Από τον Δεκέμβριο του 1990 και για τα επόμενα είκοσι χρόνια επιμελούνταν την ανά Τρίτη σελίδα του βιβλίου στην Καθημερινή, στην οποία και αρθρογραφεί.

Είναι διορθωτής και επιμελητής εκδόσεων.

Υπήρξε μόνιμος συνεργάτης του Πολίτη από το 1978 και έως την παύση της έκδοσής του. Άρθρα και μεταφράσεις του έχουν δημοσιευτεί και στα περιοδικά Η Λέξη, Το Δέντρο, Νέο Επίπεδο, Τεχνοπαίγνιο, Γαλέρα, The Book’s Journal, Ποιητική, Χάρτης κ.α.

Από το 1980 έχει εκδώσει τα βιβλία ποίησης Αλγόρυθμος, Η εκδρομή της ευδοκίας, Ο μέσα πάνθηρας, Σήματα λυγρά, Ο μάντης, Οπόταν πλάτανος, Ρήματα (Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2010), Μηλιά μου αμίλητη και Τρείς επὶ τρία: Εννιά ποιήματα για τον Χαλεπά, τον Θεόφιλο και τον Παπαδιαμάντη. Επίσης, έναν τόμο βιβλιοκριτικών με τίτλο Ενδεχομένως – Στάσεις στην ελληνική και ξένη τέχνη του λόγου, δύο τόμους υπό τον τίτλο Υποθέσεις, με τις επιφυλλίδες του στην Καθημερινή της Κυριακής, το θεατρικό Το μάγουλο της Παναγίας: Αυτοβιογραφική εικασία του Γεωργίου Καραϊσκάκη, το πεζογράφημα Ο Χριστός στα χιόνια. Εφτά νύχτες στον κόσμο του Αντρέι Ταρκόφσκι, και τους τέσσερις πρώτους τόμους της σειράς «Πιάνω γραφή να γράψω…: Δοκίμια για το δημοτικό τραγού­δι»: 1) Όταν το ρήμα γίνεται όνομα: Η αγαπώ και το σφρίγος της ποιητικής γλώσσας των δημοτικών (Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου 2017). 2) Το αίμα της αγάπης: Ο πόθος και ο φόνος στη δημοτική ποίηση. 3) Κόκκιν’ αχείλι εφίλησα: Το ταξίδι του φιλιού και ο έρωτας σαν υπερβολή. Και 4) Ο έρως και το έθνος: Οι φυλές, οι θρησκείες και η δημοτική ποίηση της αγάπης. Έλληνες, Βλάχοι, Μαύροι, Αρβανίτες, Τούρκοι (τομ. Α΄). Όλα τα βιβλία του εκδίδονται από την «Άγρα».

Έχει μεταφράσει τον Επιτάφιο Αδώνιδος του Βίωνος του Σμυρναίου, τα ποιήματα του τόμου Επιτάφιος λόγος : Αρχαία ελληνικά επιτύμβια επιγράμματα και τα Συμποτικά επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας. Έχει επίσης μεταφράσει τα ποιήματα της Σαπφώς για την παράσταση Σαπφώ καταστερωμένη, ένα μουσικό αστροφυσικό ταξίδι (Λόφος Νυμφών, 2023), τον Αγαμέμνονα του Αισχύλου (ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου, 2005), τους Αχαρνείς του Αριστοφάνη (Εθνικό Θέατρο, 2005), τις Τρωάδες (Θέατρο του Νέου Κόσμου, 2010), τον Κύκλωπα του Ευριπίδη και το ομότιτλο ειδύλλιο του Θεόκριτου (Φεστιβὰλ Αθηνών Επιδαύρου, 2017), τις Θεσμοφοριάζουσες (Φεστιβὰλ Αθηνών Επιδαύρου, 2018), την Ιφιγένεια εν Αυλίδι του Ευριπίδη (ΚΘΒΕ, 2019, και Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, 2024) και την Ελένη επίσης του Ευριπίδη (ΚΘΒΕ, 2021 καὶ 2022).

Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα ιταλικά (σε αφιέρωμα του περιοδικού Poesia του Μιλάνου, Νοέμβριος 2014), στα πολωνικά (η μετάφραση των Ρημάτων εκδόθηκε στο Γκντανσκ το 2014), τα αγγλικά, τα αλβανικά, τα αραβικά, τα ισπανικά (Pantelis Bukalas, En el exilio de la lengua, μετάφραση José Antonio Moreno Jurado, 2023), τα καταλανικά (στον τόμο La búsqueda del Sur, Βαρκελώνη, 2016), τα γαλλικά (στον τόμο Poètes grecs du 21e siècle, Παρίσι, 2017, και στο βιβλίο Pandelis Boukàlas, Phrases et autres recueils, μετάφρα­ση Michel Volkovitch, 2023) και τα ρωσικά.

Το 2014, στο πλαίσιο της σειράς « Έλληνες ποιητές» της Καθημερινής, είχε την εκδοτική ευθύνη για τους τόμους με το έργο του Κ. Π. Καβάφη, του Γιώργου Σεφέρη, του Μανόλη Αναγνωστάκη, του Ανδρέα Εμπειρίκου και του Νίκου Εγγoνόπουλου (εισαγωγή και ανθολόγηση).

Έχει τιμηθεί με το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων των Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2024.

Φωτογραφία συγγραφέα: ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

Δελτίο Τύπου | Ο ΚΡΟΚΟΔΕΙΛΟΣ του Αλέξη Ακριθάκη

ΑΛΕΞΗΣ ΑΚΡΙΘΑΚΗΣ

Ο ΚΡΟΚΟΔΕΙΛΟΣ

Εκδόσεις Άγρα, Απρίλιος 2026

α’ έκδοση Άγρας 1990

Σελίδες: 16, Τιμή: 9,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-721-3

Οι Εκδόσεις Άγρα ανακοινώνουν με ιδιαίτερη χαρά την επανακυκλοφορία του «βιβλίου-έργου» του Αλέξη Ακριθάκη Ο Κροκόδειλος.

Μετά την κυκλοφορία των εκδόσεων Γράφοντας τη ζωγραφική – Ημερολόγια 1960-1990 και Αλέξης Ακριθάκης - Μια γραμμή κύμα, η επανέκδοση του τομιδίου έρχεται να συμπληρώσει τη σπουδή στο έργο ενός από τους πιο αναγνωρίσιμους και σημαντικούς Έλληνες εικαστικούς του 20ού αιώνα.

Στο έργο του Ακριθάκη, ιστορίες που ξεκινούν απ' τις σελίδες των τετραδίων, σημειωματάριων και ημερολογίων του μεταφέρονται στο χαρτί, τον καμβά, τον «μικρό τύπο» και το βιβλίο. Η εμπλοκή του καλλιτέχνη στο μέτωπο των εκδόσεων είναι συνειδητή κι εξακολουθητική: οι Τρεις Ιστορίες (Πολύπλανο, 1975), Ο Τοξάκιας (Αμοργός, 1980) και Ο Κροκόδειλος (Άγρα, 1990), συνοδεύονται από artist’s books, εκτός εμπορίου χειροποίητα «βιβλία» προοριζόμενα συχνά για 3-5 φίλους του κάθε φορά, και από δεκάδες εικονογραφήσεις και συμμετοχές σε τεύχη μερικών από τα σημαντικότερα περιοδικά λόγου και τέχνης της χώρας. Η οικειοποίηση της φόρμας της «ιστορίας» και η εκδοτική δραστηριότητα συγκροτούν ένα αξιοσημείωτο κομμάτι της εικαστικής πρακτικής και πορείας του.

Η επανακυκλοφορία αυτού του μικρού «μουσείου τσέπης» συμπίπτει με τη μεγάλη αναδρομική έκθεση αφιερωμένη στον καλλιτέχνη που παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη, προσφέροντας στο κοινό την ευκαιρία να αποκτήσει ένα δείγμα μιας αυτόνομης εκδοτικής δημιουργίας του Ακριθάκη.

Ο Κροκόδειλος δεν είναι ένα συνηθισμένο βιβλίο, αλλά ένα αυτοτελές εικαστικό ταξίδι.

Μια δεκασέλιδη ιστορία μόνο σε εικόνες προς αποκρυπτογράφηση. Σχέδια με μαύρο μελάνι αφηγούνται το ταξίδι και τις συναντήσεις του κροκόδειλου: ένα λεωφορείο, ο ήλιος, ένας κάκτος, ένα καράβι, μια χελώνα, τα άστρα, ένα πουλί, μια ατμομηχανή… Πού τρέχει ο κροκόδειλος;

Μέσα από την καθαρότητα της γραμμής και το αναγνωρίσιμο ιδίωμα του Ακριθάκη, ο αναγνώστης καλείται να ακολουθήσει την περιπλάνηση ενός μοναχικού ήρωα σε έναν κόσμο γεμάτο σύμβολα, φαντασία και ελευθερία. Το έργο αποτυπώνει την ουσία της τέχνης του: την αέναη κίνηση, το ταξίδι και την αφήγηση που δεν χρειάζεται λέξεις.

ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

   

Δελτίο Τύπου | «ΚΙ OΛΑ ΤA ΚΑΚA ΣΚΟΡΠA...» της Τζένης Μαστοράκη

ΤΖΕΝΗ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ

«ΚΙ OΛΑ ΤA ΚΑΚA ΣΚΟΡΠA...»

Τί σκέφτομαι και τί φοβάμαι

πριν να κοιμηθώ,

αφού κανένας δε σταυρώνει πια

το μαξιλάρι μου

ΕΠΙΜΕΤΡΟ : ΔΙΟΝYΣΗΣ ΚΑΨΑΛΗΣ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Απρίλιος 2026

Αριθμός σελίδων : 48, Τιμή : 9,50 Ευρώ

ISBN : 978-960-505-717-6

Κυκλοφορεί από την «Άγρα» ένα σπουδαίο ξεχασμένο έργο του 2001 της ποιήτριας Τζένης Μαστοράκη, που προστίθεται στα τέσσερα βιβλία της που δημοσίευσε εν ζωή. Το έργο είχε πρωτοδημοσιευτεί το 2002 από τον Γιώργο Κορδομενίδη στο περιοδικό Εντευκτήριο της Θεσσαλονίκης.

Όπως όλη η σπουδαία ποίηση, έθαλλε και η δική της: χωρίς ίχνος ιδεολογική αδιακρισία και κατεβαίνοντας ακόμη πιο βαθιά μέσα στον άνθρωπο, ξαναπλασμένον τώρα ολόκληρο από το αμύθητο μισό του. Για μένα ( αλλά δεν πιστεύω πως ισχύει μόνο για μένα ), η Τζένη Μαστοράκη είναι η καλύτερη ποιήτρια της νεότερης Ελλάδας. – Δ.Κ.

KAI ΤO ΚΑΚΟ; Όταν κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι σου και δεν υπάρχει ποιός θα σε φυλάξει. Το κακό δεν είναι έννοια, δεν είναι καν ιδέα, αλλά πράγμα, φόβος ακατέργαστος, που αναδύεται από τα βαθύτερα κοιτάσματα του ύπνου και της στέρησης και σέρνεται μέσα στα όνειρα, εκεί όπου έννοια και πράγμα δεν ξεχωρίζουν ακόμα. Εκεί πάλι βρίσκονται, αν σκύψεις να τα δεις και τα πιάσεις από χάμω, λόγια ξόρκια από παμπάλαιες διαθήκες, ψίχουλα και πετραδάκια που τ’ άφησαν πίσω τους όσοι πλανήθηκαν στο σκοτεινό δάσος και χάθηκαν στη νύχτα της ψυχής, σκόρπιες ψηφίδες μύθων. Μυθοποιός λοιπόν και ελευθερώτρια παγιδευμένων φαντασμάτων, νυχτερινή και φεγγαροντυμένη· μυθοποιός που άλλον τέτοιο ή άλλην τέτοια δεν έχουμε στην ελληνική ποίηση. Μυθοποιός, γιατί μονάχα ο μύθος μπορεί να πλαισιώσει το κακό, να το μιλήσει και να το σκορπίσει στον άνεμο. Όταν το κακό δεν χωράει σε μύθους, τότε νικά, τότε σε κατακυριεύει.

Ποιά έγκατα, ποιά βίωση βαθύτερη του φόβου, και ο λόγος πάντα άπεφθος ; Ο ρυθμός, ο ανεύρετος ρυθμός του κόσμου, αυτός φυλάγει απ’ το κακό αφού κανένας δε σταυρώνει πια το μαξιλάρι σου. Ο ρυθμός είναι το ξόρκι για όσα δεν εξαγοράζονται, το κέρμα που κρατάς σφιχτά στα δόντια για να φτάσεις στον βυθό, εκεί όπου μόνο οι τολμηροί αυτοδύτες κατεβαίνουν ασυνόδευτοι, κι ύστερα πάλι ν’ ανεβείς, αν είσαι από τους τυχερούς. Και ρυθμός είναι η ανθρώπινη ανάσα, ο μιλημένος μύθος, ο άλλος τρόπος ν’ αναπνέουμε που μας τον μάθαιναν τα ποιήματα, σχεδόν μια ευεργεσία. Αλλά οι ποιητές εκείνον τον καιρό ήταν αθάνατοι.

– ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΚΑΨΑΛΗΣ, από το Επίμετρο της έκδοσης

ΕΡΓΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ

HENRY FUSELI

Ο εφιάλτης (περ. 1781). Detroit Institute of Arts

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Η ΤΖΕΝΗ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ (1949-2024) ήταν ποιήτρια (της λεγόμενης γενιάς του ’70) και μεταφράστρια. Γεννήθηκε και έζησε στην Αθήνα. Εξέδωσε τέσσερις ποιητικές συλλογές (Διόδια, 1972, Το σόι, 1978, Ιστορίες για τα βαθιά, 1983, Μ’ ένα στεφάνι φως, 1989 ). Παράλληλα μετέφρασε έργα σημαντικών συγγραφέων της παγκόσμιας λογοτεχνίας, μεταξύ άλλων των J.D. Salinger, Elias Canetti, Heinrich Böll και C.S. Lewis. Το έργο της έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΖΕΝΗΣ ΜΑΣΤΟΡΑΚΗ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

       

Δελτίο Τύπου | ΕΚΑΤΗ του Pierre Jean Jouve

PIERRE JEAN JOUVE

ΕΚΑΤΗ

Μετάφραση: ΣΟΦΙΑ ΛΕΩΝΙΔΗ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Απρίλιος 2026

Αριθμός σελίδων : 224, Τιμή : 16,50 Ευρώ

ISBN : 978-960-505-435-9

Η Κατρίν χάνει τον μοναδικό της έρωτα...
Η Κατρίν ταπεινώθηκε με τη Φελίσιτας...
Η Φελίσιτας θέλει να σκοτώσει τον Πιέρ... Ο Γκουίντο σοκαρίστηκε...
Η Φελίσιτας μισεί την Κατρίν...
Η Κατρίν χάνει τον μοναδικό της έρωτα. Μίσος, ήττα και θάνατος.

Η ΕΚΑΤΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ από το δίπτυχο : Εκάτη και Ουαγκαντού – Περιπέτεια της Κατρίν Κρασά. Ο Ζουβ αφηγείται την ιστορία σε πρώτο πρόσωπο, ως γυναίκα και ως Εκάτη, την ουράνια θεά που ανοίγει την πύλη του ασυνειδήτου και του Άδη.

Μια σταρ του σινεμά αναζητά τη μοίρα της στους κοσμικούς χώρους της διανόησης, της τέχνης και του φεμινιστικού κύματος της δεκαετίας του 1920 στην Ευρώπη, μέσα από πολλαπλές ερωτικές περιπέτειες, είτε πρόκειται για τον άντρα σύντροφο ζωής είτε με μια γυναίκα είτε για την περιπέτεια μιας νύχτας. Οι γυναίκες προβάλλουν την ελευθερία τους και οι άνδρες ομολογούν τις αδυναμίες τους. Η πρωταγωνίστρια βρίσκει τον μεγάλο της έρωτα στο πρόσωπο του Πιέρ Ιντεμινί. Τον χάνει σ’ ένα κοσμικό κοκτέιλ και τον ξαναβρίσκει στη Βιέννη, στον κύκλο μιας παθιασμένης αριστοκράτισσας, της Φάννυ Φελίσιτας.

Οι δυναμικές και ταυτόχρονα ευάλωτες γυναίκες και οι άνδρες που πρωταγωνιστούν στις σελίδες του θυμίζουν ταινίες του βωβού κινηματογράφου με την Γκρέτα Γκάρμπο. Υπάρχει κάτι το μοιραίο στη ζωή τους, όπως υποδηλώνεται άλλωστε από τα αρχικά του ονόματος μιάς εξ αυτών, της Φάννυ Φελίσιτας (femme fatale). Ωστόσο, ο τίτλος Εκάτη μας παραπέμπει στην κόλαση ή στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, στην ταλάντευση των συναισθημάτων και στις ενορμήσεις της ζωής και του θανάτου.

ΕΡΓΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ

ANDRÉ ÉDOUARD MARTY

Με σκέφτεται ; – 1921.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο ΠΙΕΡ ΖΑΝ ΖΟΥΒ, Γάλλος ποιητής, μυθιστοριογράφος, μεταφραστής και κριτικός, γεννήθηκε στο Αρράς της Γαλλίας στις 11 Νοεμβρίου 1887 και πέθανε στο Παρίσι στις 8 Ιανουαρίου 1976. Η ζωή και το έργο του χαρακτηρίζονται από ρωγμές και συνεχείς αναζητήσεις.

Πριν από το 1914 ήταν ένας από τους συγγραφείς του ουμανισμού. Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο έγινε ενεργό μέλος του κινήματος για την ειρήνη. Εκείνη την περίοδο υπάρχουν στα έργα του σαφείς επιρροές και αναφορές θρησκευτικού και μυστικιστικού χαρακτήρα.

Από το 1921 συντελείται μια καθοριστική τομή στη ζωή και στο έργο του, χάρη στη συνάντησή του με τη δεύτερη σύζυγό του Blanche Reverchon, μεταφράστρια ήδη από το 1923 του Ζίγκμουντ Φρόυντ και φίλη της Μαρίας Βοναπάρτη και του Ζακ Λακάν. Μέσα από την ανακάλυψη στην ψυχανάλυση ενός νέου ορίζοντα, ο Ζουβ καθίσταται ένας από τους πρώτους συγγραφείς που αναδεικνύουν, ήδη από τα μέσα του 1920, τη σημασία του ασυνειδήτου στην καλλιτεχνική δημιουργία. Στα έργα αυτής της περιόδου περιλαμβάνονται τα : Les Noces (1925-1931), Sueur de sang (1933-1935), Matière céleste (1937), Le Monde désert (1927), Hécate (1928), Vagadu (1931), La Scène capitale (1935), όπως και το Paulina 1880, που κυκλοφόρησε το 1952.

Από το 1938 και κατά τη διάρκεια της φυγής του στην Ελβετία συνέβαλε σημαντικά στην αντίσταση διανοουμένων εναντίον του ναζισμού (π.χ. με τα ποιήματά του La Vierge de Paris και Gloire).

Υπήρξε στενός φίλος πολλών καλλιτεχνών και συγγραφέων όπως των Stefan Zweig, Joë Bousquet, Jean Paulhan, Henry Bauchau, Romain Rolland, και αργότερα του Jean Starobinski, ζωγράφων όπως των André Masson, Balthus, Joseph Sima, φιλοσόφων, όπως του Jean Wahl, των ψυχαναλυτών Jacques Lacan, Laforgue κ.α., και μουσικών όπως του Michel Fano. Έγραψε σημαντικά κείμενα για τη μουσική (π.χ. για τον Ντον Τζοβάννι του Μότσαρτ ), καθώς η μουσική από πολύ νωρίς αποτέλεσε πολύ σημαντική πτυχή στη ζωή του, αλλά έγραψε και για την τέχνη και τη λογοτεχνία, όπως Το φέρετρο τού Μπωντλαίρ, κείμενα για τον Delacroix, τον Gérard de Nerval, τον Rimbaud, τον Mallarmé, τον Courbet, τον Shakespeare και τον Ungaretti.

Επειδή αρνούνταν να εισχωρήσει σε κινήματα, κάποιοι τον χαρακτήρισαν υπερφίαλο, περιθωριακό ποιητή και άνθρωπο · κατάφερε όμως να αγγίξει με τις υψηλές απαιτήσεις, το ήθος και την πρωτότυπη και διαχρονική γραφή του πολλούς συγγραφείς και καλλιτέχνες όπως οι Pierre Emmanuel, Salah Stétié και Yves Bonnefoy.

Στην Ελλάδα είχε κυκλοφορήσει παλαιότερα το μυθιστόρημά του Στα βαθιά χρόνια σε μετάφραση του Στρατή Τσίρκα.

ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ P. J. JOUVE

από τον FRANS MASEREEL

Δελτίο Τύπου | Ο ΔΑΥΙΔ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΥ ΚΑΙ Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗ ΦΛΟΡΕΝΤΙΑ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ - ΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΛΥΠΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ (Εισαγωγή - επιμέλεια Νίκου Δασκαλοθανάση)

 

Ο ΔΑΥΙΔ ΤΟΥ ΜΙΧΑΗΛ ΑΓΓΕΛΟΥ

ΚΑΙ Η ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗ ΦΛΟΡΕΝΤΙΑ

ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ

•

ΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ

ΤΟΥ ΓΛΥΠΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

ΝΙΚΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΘΑΝΑΣΗΣ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Μάρτιος 2026

Αριθμός σελίδων : 72, Τιμή : 9,50 Ευρώ

ISBN : 978-960-505-712-1

TΙ ΓΥΡΕΥΟΥΝ AΡΑΓΕ συναθροισμένοι οι καλλιτέχνες της Φλορεντίας, ανάμεσά τους ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι και ο Μποτιτσέλλι, στην αίθουσα του Συμβουλίου των Έργων του Καθεδρικού της πόλης μια χειμωνιάτικη μέρα του Ιανουαρίου 1504; Το διακύβευμα είναι σημαντικό: Πρέπει να αποφασίσουν που θα εγκατασταθεί τελικά ο Δαυίδ, τον οποίο μόλις ολοκλήρωσε ο επιφανέστερος του κύκλου τους, απών ωστόσο από τη συνάθροιση, ο Μιχαήλ Άγγελος. Τα Πρακτικά αυτής της συνάντησης, που σώζονται και παρατίθενται εδώ σε ελληνική μετάφραση, έχουν σημασία για δύο κυρίως λόγους. Αφενός φανερώνουν το ρόλο των καλλιτεχνών στη λήψη αποφάσεων για τον δημόσιο χώρο στη νεαρή Δημοκρατία της Φλορεντίας των αρχών του 16ου αιώνα –που μόλις έχει στείλει στην εξορία την πανίσχυρη οικογένεια των Μεδίκων– και αφετέρου αναδεικνύουν τη λειτουργία των σύνθετων μηχανισμών της πατρονίας, οι οποίοι ρυθμίζουν και τις μεταξύ τους σχέσεις. Και όλα αυτά, με αφορμή ένα κολοσσιαίο άγαλμα, τον Δαυίδ, που συνεχίζει να γοητεύει τη φαντασία του Δυτικού ανθρώπου πάνω από μισή χιλιετία μετά την πρώτη του εγκατάσταση έξω από τον ογκώδη τοίχο του Παλάτσο Βέκκιο.

Ο τόμος περιλαμβάνει παράρτημα με την πρώτη βιογραφία του Μιχαήλ Αγγέλου από τον Πάολο Τζόβιο.

ΕΡΓΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ

FRANCESCO DI LORENZO ROSSELLI

Θέα της Φλορεντίας, 1472 (λεπτομέρεια)

Φωτογραφία Νίκου Δασκαλοθανάση

Για τον επιμελητή του τόμου:

Ο ΝΙΚΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΘΑΝΑΣΗΣ είναι καθηγητής ιστορίας της τέχνης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Στις πρόσφατες δημοσιεύσεις του περιλαμβάνονται τα βιβλία Ιστορία της τέχνης, 1945–1975 : Από τη μοντέρνα στη σύγχρονη τέχνη. Ζωγραφική – Γλυπτική – Αρχιτεκτονική, εκδόσεις futura, 2021, Ιστορία της τέχνης. Ο δυτικός κόσμος από την προϊστορία έως τις μέρες μας, εκδόσεις Utopia, 2023 και Μοντέρνα τέχνη, 1850-1940, Εκδόσεις Άγρα, 2024. 

Δελτίο Τύπου | Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ Ή ΤΑ ΙΑΠΩΝΙΚΑ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑ του Παναγιώτη Ευαγγελίδη

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ

Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΤΗΣ ΙΑΠΩΝΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

Ή

ΤΑ ΙΑΠΩΝΙΚΑ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Μάρτιος 2026

Αριθμός σελίδων : 64, Τιμή : 9,00 Ευρώ

ISBN : 978-960-505-711-4

ΑΥΤO ΤO ΜΙΚΡO ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΗΝ ΟΜΙΛΙΑ μου «Τα ιαπωνικά δεν έχουν κεφαλαία », που έγινε στις 18 Φεβρουαρίου 2020 στην Ελληνοαμερικανική Ένωση στο πλαίσιο του κύκλου «Με τα λόγια [γίνεται]» του Παναγιώτη Ιωαννίδη, μετά από επίμονες παροτρύνσεις του τελευταίου να μιλήσω για την ιαπωνική ποίηση και να ανασύρω από τα ντουλάπια και τις κασέλες μου σκόρπιες μεταφράσεις ιαπωνικών ποιημάτων, κυρίως χάικου, που έχω κάνει μέσα στις τελευταίες δεκαετίες για δική μου άσκηση και τέρψη, και όχι για να τα εκδώσω ή να τα μοιραστώ με άλλους ανθρώπους.

Δεν έχει λοιπόν την αξίωση ούτε τη φιλοδοξία μιας ακαδημαϊκής η επιστημονικής, εάν θέλετε, παρουσίασης της ιαπωνικής ποίησης γενικά ή του χάικου ειδικότερα, παρά είναι μόνο μια σειρά σκέψεις, ιδέες, αισθήσεις, επεισόδια και περιγραφές της δικής μου σχέσης με αυτόν τον κόσμο, που αν διεκδικήσει την προσοχή σου θα το κάνει ψιθυριστά και χωρίς φανφάρες και κρότους, έναν κόσμο που κυλάει δίπλα και μέσα σου σαν μια παρέλαση από λεπτούς ήχους, λέξεις-εικόνες, αναφωνήσεις, ανάσες – χωρίς δράμα, στην ευήλια σκιά. Η κατασκευή μιας νέας ανθρώπινης εμπειρίας, ένας καινούργιος οίκος-καταφύγιο και υπόρρητο θάμβος.

τα σκεπάσματα, μια πάνω μια κάτω, ψυχρά γέλια ( Ίζεν )

Μεταφράζεται η ποίηση ; Όχι. Μεταφράζεται η γιαπωνέζικη ποίηση ; Όχι δύο φορές. Μεταφράζονται οι ήχοι σε άλλους ήχους, οι ήχοι που έχουν μορφή, σχήμα και νόημα; Απ’ τα ντουλάπια και τις κασέλες στη δημόσια ανάγνωση, κι απ’ αυτήν σ’ ετούτες τις σελίδες, αυτό που δεν μεταφράζεται μας γνέφει. Οι τέσσερις εποχές κουνάνε αδιόρατα το κεφάλι, οι ουρανοί είναι άδειοι, ο ήλιος φωτίζει την επιφάνεια των περικοκλάδων με τα εφήμερα άνθη. Κι από μόνο του αυτό γίνεται πρόσκληση σε μια ταπεινή, χωρίς τυμπανοκρουσίες συνάντηση, που μπορεί να καταλήξει σε μια μακρόχρονη σχέση αγάπης, έκλαμψης και παρηγοριάς.

λουλουδιασμένη άνοιξη, ποιός είναι αυτός, κάτω απ’ την ψάθα

—

μετά τη βροχή, τα χρυσάνθεμα, σηκώνουν αμυδρά το κεφάλι

—

κουβεντολόι, και ίριδες, ένα ακόμα επεισόδιο απ’ το ταξίδι

( Μπασό)

EIKONA ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ

Έργο του ποιητή Ρυότα (1707-1787).

Πλάτη γέρου μοναχού μαζί με ένα χάικου :

Καινούργιο ψάθινο αδιάβροχο,

έρχονται πρωτοβρόχια,

νιότη.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗΣ είναι μεταφραστής λογοτεχνίας, κυρίως από τα ιαπωνικά. Μεταξύ των μεταφράσεών του ξεχωρίζουν τα βιβλία του Τανιζάκι Τζούνιτσιρο Το εγκώμιο της σκιάς, Το κλειδί, Το πόδι της Φουμίκο (1992, 1993 και 2020 αντίστοιχα, Εκδόσεις Άγρα) και Το ημερολόγιο ενός τρελού γέρου, τα βιβλία του Γιασουνάρι Καουαμπάτα Η χώρα του χιονιού (Άγρα, 2024), Ιστορίες της παλάμης και Ομορφιά και θλίψη, του Ναγάι Καφού Σιγανή βροχή και τα βιβλία της Γιόκο Ογκάουα.

Επίσης γράφει μυθιστορήματα (πιο πρόσφατο: Άρρωστος σε ταξίδι, 2016) και κάνει ταινίες ντοκυμανταίρ. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.

Φωτογραφία συγγραφέα: Νατ. Πανταζοπούλου

ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ

ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ