Δελτίο Τύπου | ΤΟ ΕΥΓΕΝΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ του Νίκου Εγγονόπουλου

ΝΙΚΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ

ΤΟ ΕΥΓΕΝΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΑΡΣΕΝΙΟΥ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Ιούνιος 2026

Αριθμός σελίδων : 64, Τιμή : 10,50 Ευρώ

ISBN : 978-960-505-723-7

ΤΟ ΛΥΡΙΚΟ ΑΦΗΓΗΜΑ Το ευγενικό μυθιστόρημα περιγράφει την άφιξη σε εγκαταλελειμμένο λιμάνι κατά τη δύση του ηλίου ενός εντυπωσιακού κοκκινομάλλη νέου που, αφού επιδίδεται τελετουργικά σε μια μυστηριώδη απαγγελία, αποδίδει μνημονικά μία γυναίκα και ένα τοπίο της Ύδρας, την είσοδό του σε ένα υδραίικο αρχοντικό και την ερωτική συνάντησή του εκεί με την αγαπημένη του.

Το ευγενικό μυθιστόρημα, με χαρακτηριστικά λυρικού δράματος διεξαγόμενου εν μέρει εντός εικαστικού έργου, φαίνεται να θέτει τον νεαρό κοκκινομάλλη Εγγονόπουλο ενώπιον κρίσιμων αποφάσεων που σηματοδοτούν το τέλος μιας εποχής· ο πληθωρικός αυτοαναπαραστατικός φορέας του ποιητικού και καλλιτεχνικού του λόγου ζευγαρώνεται με τη μυστηριώδη ερωμένη σε ένα υβριδικό ποιητικό σκηνικό. Η Ύδρα, με το «κερέσμπινο» Ερωτόκαστρο τής ποίησης, παραμένει ο τόπος της ποιητικής χοάνης, η Σινώπη, ο δικός του Παρνασσός. Καθώς πλησιάζει στη γραφή του Μπολιβάρ, ο Εγγονόπουλος αναπτύσσει μια πιο συνθετική και παραστατική ποιητική, δοκιμάζοντας ιδέες, αρχές και τεχνικές.

Απαντώντας στο ερώτημα τί ήταν ο Μπολιβάρ πριν πάρει την τελική μορφή του και ποιά ήταν η φωνή του πριν γίνει «εκκωφαντικός» θόρυβος, το Ευγενικό μυθιστόρημα, προσωπικό φυλαχτό και κειμήλιο, ενσωματώνει τον πολύ μεγάλο και κρυφό πόνο της απώλειας και τη συμβολική γλώσσα του υπερρεαλιστικού ηρωισμού που ακόμη δεν έχει σφραγιστεί από τη σκληρή εμπειρία του πολέμου.

ΕΡΓΟ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ, Αυτοπροσωπογραφία, 1936.

Τέμπερα σε ξύλο, 65 x 51 εκ.

© Estate of Nikos Engonopoulos, Errietti Engonopoulou

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο ΝΙΚΟΣ EΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ (1907-1985) υπήρξε από τις σημαντικότερες μορφές της νεοελληνικής τέχνης, συνδυάζοντας με μοναδικό τρόπο τη ζωγραφική και την ποίηση. Γεννήθηκε στην Αθήνα και έζησε τα παιδικά και νεανικά του χρόνια ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη, το Παρίσι και την Ελλάδα, εμπειρίες που σημάδεψαν τη φαντασία και την καλλιτεχνική του ταυτότητα. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, με δάσκαλο τον Κωνσταντίνο Παρθένη, ενώ μαθήτευσε και κοντά στον Φώτη Κόντογλου. Από τους πρωτεργάτες του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1930, διακρίθηκε τόσο για το εικαστικό όσο και για το ποιητικό του έργο. Από τις σημαντικότερες ποιητικές του συνθέσεις είναι ο Μπολιβάρ (1944), ενώ εξέδωσε πολλές ακόμη συλλογές (Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν, 1938, Τα κλειδοκύμβαλα της σιωπής, 1939, Η επιστροφή των πουλιών, 1946, Ελευσίς, 1948, Ο Ατλαντικός, 1954, Εν ανθηρώ Έλληνι λόγω, 1957, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες, 1978 κ.α.). Παράλληλα, εργάστηκε ως καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Επίσης εργάστηκε στη σκηνογραφία. Το έργο του τιμήθηκε με βραβεία και διακρίσεις, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στη νεοελληνική δημιουργία.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟΥ

Φωτογραφία 5,4 x 3,9 εκ. σε δημόσιο έγγραφο,

μάλλον σχετικό με την απόσπασή του

από το Υπουργείο Δημοσίων Έργων

στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.

Πιθανό έτος το 1945, σε ηλικία 38 ετών.

ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

Δελτίο τύπου | ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ ΓΙΑ ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΙΔΙΑ του Νίκου Εγγονόπουλου (ποίηση: Χάρης Βλαβιανός)

ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙ 

ΓΙΑ ΜΙΚΡΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΠΟΙΗΣΗ: ΧΑΡΗΣ ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2017

Αριθμός σελίδων: 104, Τιμή: 14,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-321-5

Το αλφαβητάρι ανοίγοντας έχεις ένα σκοπό:
στις ζωγραφιές να ψάξεις να βρεις το μυστικό,
γιατί κάθε λεξούλα που κρύβεται στο ποίημα
υπάρχει στην εικόνα, κι αν σου ξεφύγει - κρίμα!

Ένα ξεχωριστό αλφαβητάρι που μας ταξιδεύει στον ζωγραφικό κόσμο του Νίκου Εγγονόπουλου και εξοικειώνει τα παιδιά με την τέχνη. Σε κάθε γράμμα του αλφάβητου αφιερώνονται τέσσερις σελίδες με δύο έργα του Νίκου Εγγονόπουλου. Τα έμμετρα ποιήματα του Χάρη Βλαβιανού σχολιάζουν τα έργα επιλέγοντας κάθε φορά για το σκοπό αυτό μια διαφορετική λέξη που εικονίζεται στον πίνακα και ξεκινά από διαφορετικό γράμμα. Ένα μοναδικό και πρωτότυπο αλφαβητάρι, ένα αληθινό έργο τέχνης, σε επιμέλεια της Ερριέττης Εγγονοπούλου και της Ελένης Γερουλάνου, ελκυστικό για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας που αρχίζουν να μαθαίνουν το αλφάβητο, γοητευτικό για τα μεγαλύτερα παιδιά που αρχίζουν να διαβάζουν και τέλος συναρπαστικό για τους μεγάλους που κρύβουν μέσα τους ένα παιδί.

Τον Νοέμβριο 2008 η ΜΑΡΙΖΑ ΝΤΕΚΑΣΤΡΟ έγραψε για την πρώτη έκδοση του βιβλίου στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ:

Παιχνίδι συνειρμών για μικρά και μεγάλα παιδιά

Όταν από το 1981, και για παραπάνω από 20 χρόνια, ένα από τα βιβλία της Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού ξεκινούσε με το «Υπερωκεάνιον» του Ανδρέα Εμπειρίκου, οι εκπαιδευτικοί συζητούσαν το θέμα κατά πόσον παιδιά ηλικίας 11 ετών μπορούσαν να μπουν στο πνεύμα ενός ποιήματος υπερρεαλιστικού. Πώς το δίδαξαν οι εκπαιδευτικοί και πού σκόνταψαν δεν μπορούμε να το ξέρουμε. Αυτό όμως που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι ότι τα παιδιά μπορούν να συνδιαλλαγούν με την υπερρεαλιστική ζωγραφική, συμπεριλαμβανομένων φυσικά των έργων του Νίκου Εγγονόπουλου στο βιβλίο που παρουσιάζουμε. Ο χαρακτήρας του ονείρου, οι ελεύθεροι συνειρμοί που δημιουργούνται στον θεατή, η αφηγηματικότητα, ακόμα και οι απεικονίσεις γνωστών μυθολογικών και ιστορικών θεμάτων ανακινούν ψυχικές και νοητικές διαδικασίες σε θεατές κάθε ηλικίας και κατά τους παιδαγωγούς της τέχνης, καθιστούν τα έργα αυτής της τεχνοτροπίας προσβάσιμα από το νεαρό κοινό.

Η κόρη, η Ερριέττη Εγγονοπούλου, ο ποιητής Χάρης Βλαβιανός και η παιδαγωγός Ελένη Γερουλάνου επιχείρησαν ακριβώς αυτό, δηλαδή να φέρουν στην επιφάνεια τα έργα του ζωγράφου, να τα παρουσιάσουν στα παιδιά και να δοκιμάσουν, χωρίς προαπαιτούμενα, τις αντοχές τους προσεγγίζοντάς τα ελεύθερα και διαισθητικά: πρώτα ο πίνακας κι έπειτα η επένδυσή του με λόγο, έναν λόγο που τον σχολιάζει και είναι ένας πιθανός ανάμεσα σε πάμπολλους άλλους. Το «Αλφαβητάρι» είναι ένα παιχνίδι συνειρμών, για μικρά και μεγάλα παιδιά, πάνω σε έργα ανοιχτά από τη φύση τους σε πολλές ερμηνείες. Με τον ίδιο τρόπο βλέπει και ο ποιητής τούς πίνακες: σαν ένα έναυσμα για παιχνίδι με τη δική του τέχνη. Μια λεπτομέρεια από τον πίνακα, ένας συνειρμός αρκεί για να του κινήσει το ενδιαφέρον που τον οδηγεί να συνθέσει τετράστιχα, τα οποία άλλοτε περιγράφουν τον πίνακα κι άλλοτε σε στέλνουν μακριά. 

Τα γράμματα και οι λέξεις, οι εικόνες και οι στίχοι λένε στον αναγνώστη: «Το αλφαβητάρι ανοίγοντας έχεις ένα σκοπό: στις ζωγραφιές να ψάξεις να βρεις το μυστικό, γιατί κάθε λεξούλα που κρύβεται στο ποίημα υπάρχει στην εικόνα κι αν σου ξεφύγει- κρίμα!». 

Δελτίο τύπου | ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ Ή ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΛΜΠΑΣΑΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ του Ανδρέα Εμπειρίκου

ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ

Ή

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΕΛΜΠΑΣΑΝ

ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΟΣΠΟΡΟΥ

ΚΑΙ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΓΙΑ ΤΟΝ

ΝΙΚΟ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟ

ΣΕΙΡΑ «Ο ΑΤΑΚΤΟΣ ΛΑΓΟΣ»

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Ιούνιος 2017

Αριθμός σελίδων: 40, Τιμή: 8,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-264-5

Κυκλοφόρησε το 22ο βιβλίδιο της βιβλιοφιλικής σειράς «Ο Άτακτος Λαγός» των Εκδόσεων Άγρα.

«Δεν θα μιλήσω χρησιμοποιών όρους της τεχνοκριτικής, διότι δεν είμαι κριτικός, ούτε τρέφω συμπάθειες για την κριτική. Δεν θα μιλήσω ως αισθητικός, διότι η αισθητική είναι αντιποιητική, και, εκπορευόμενη από τα εκλογικευτικά στοιχεία της διάνοιας, αντί να οξύνει, ουσιαστικώς, αμβλύνει τις αισθήσεις. Δεν θα μιλήσω ως φιλόσοφος ή κοινωνιολόγος, όπως είναι της μόδας να κάμνουν σήμερα άνθρωποι τελείως άσχετοι με αυτές τις ειδικευμένες επιστήμες, διότι η φιλοσοφία και η κοινωνιολογία όπως και η πολιτική είναι άσχετες με την ποίηση και τη ζωγραφική, όταν δεν είναι η ίδια η διενέργειά των πράξις ποιητική. Θα μιλήσω μόνον ως θαυμαστής του Νικολάου Εγγονoπούλου, του μεγάλου ημών ποιητού και ζωγράφου, για να του πλέξω το εγκώμιον και για να του ανταποδώσω με προβολές συναισθηματικής υφής τις βαθύτατα συγκλονιστικές συγκινήσεις που μου δίδει πάντοτε η ποίησίς του. Κοιτάξτε τον».

Το 1945 ο Ανδρέας Εμπειρίκος δημοσιεύει στο περιοδικό Τετράδια το μοναδικά γενναιόδωρο κριτικό και εγκωμιαστικό κείμενο ενός ποιητή προς άλλον ποιητή, τον Νικόλαο Εγγονόπουλο, ορίζοντας εξαρχής τους λαμπερούς όρους του εγκωμίου του.

Το 1963 ο Εμπειρίκος θα επανέλθει με ένα νέο κείμενο που θα εκφωνήσει σε μεγάλη έκθεση του υπερρεαλιστή ζωγράφου και ποιητή. Λίγες μέρες μετά ο Εγγονόπουλος θα κάνει μιαν άλλη τιμητική αντιφώνηση στον Εμπειρίκο. Τα κείμενα αυτά, υποδείγματα ήθους και γενναιοδωρίας καλλιτέχνη προς καλλιτέχνη, που αναζητούν το υψηλόν και όχι τη μικρότητα και συνεκδίδονται στο παρόν τομίδιο, σφραγίζουν τη σαραντάχρονη φιλία και συμπόρευση δύο πολύ μεγάλων Ελλήνων ποιητών.