Δελτίο Τύπου | ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΜΑΣΤΙΧΑΣ του Στρατή Βογιατζή

ΣΤΡΑΤΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ 

ΤΗΣ ΜΑΣΤΙΧΑΣ

Φωτογραφίες – Έρευνα :

ΣΤΡΑΤΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

Πρόλογος – Επιμέλεια συνεντεύξεων - Έρευνα :

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΟΥΧΛΗΣ

Έρευνα – Παραγωγή :

ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΧΑΖΙΡΗ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Ιούλιος 2023

Αριθμός σελίδων : 144, Τιμή : 23,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-609-4

Το βιβλίο Οι άνθρωποι της μαστίχας αν και καταπιάνεται με ένα τυπικό θέμα αγροτικής παραγωγής δημιουργεί μια ξεχωριστή τοπολογία της καλλιέργειας της μαστίχας μέσα από κείμενα και εικόνες. Το εν λόγω έργο μετεωρίζεται ανάμεσα στη τεκμηρίωση που προκύπτει μέσα από τα κείμενα- μαρτυρίες των καλλιεργητών και στη θεατρικότητα των επιτελεστικών τους δράσεων που αναδεικνύεται μέσα από τις φωτογραφίες τους. 

Ο  γραφιστικός σχεδιασμός (Typical Organization και Άγρα) του βιβλίου παραθέτει δύο παράλληλες αφηγήσεις (εικόνων και λόγου) -σε διαφορετικό χαρτί η κάθε μια- που συνυφαίνονται μέσα από μαιανδρικές αλληλοσχετίσεις  δίχως όμως να γίνονται ποτέ ταυτολογικές.  Όσο όμως το βιβλίο αποκαλύπτει την αθέατη γεωγραφία της μαστίχας τόσο την διαφυλάσσει με τον αναγνώστη να κοιτάζει μοναχά από τη χαραμάδα και από απόσταση την πολύσημη ετερογένειά της. 

Μέσα από μαρτυρίες που εκπλήσσουν με τον αυθόρμητο τους λόγο οι καλλιεργητές αφηγούνται τη βιωμένη σχέση τους με τη μαστίχα, πώς νοηματοδοτούν την καλλιέργεια της μαστίχας και πώς την επικαιροποιούν σε σχέση με το παρελθόν.  Έμπειροι καλλιεργητές μιλούν για τον κάματο, την παράδοση, την ευλογία και την κατάρα του μαστιχόδεντρου, για τη  μακραίωνη σχέση με τη μαστίχα, για τις αλλαγές που συντελούνται στο σήμερα. Ταυτόχρονα νέοι καλλιεργητές, μετανάστες κυρίως, μιλούν για το τρόπο που εκείνοι «πληγώνουν» το δέντρο, για τη προσαρμογή τους στα μαστιχοχώρια αλλά και για τη σημασία που λαμβάνει αυτή η δραστηριότητα στην καθημερινότητά τους. 

 

Ένας εκ των δημιουργών του βιβλίου, ο ερευνητής Δημήτρης Τσούχλης αναφέρει στο πρόλογο του βιβλίου: «Πρόθεση μας ήταν να παρεισφρήσουμε  στον κόσμο του παραγωγού και του εργάτη της μαστίχας, να καταλάβουμε πώς σκέπτεται, τί τον ανησυχεί και πώς βιώνει την καλλιέργεια και την παραγωγή μαστίχας». Πώς το χωρικό επιδρά πάνω στην ανθρώπινη εμπειρία και πώς αυτή εγχαράσσεται πάνω στον τόπο;  Πώς η τελούμενη συλλογική μνήμη μέσα από τις πρακτικές των καλλιεργητών μπολιάζει το παρόν και το αναδιαμορφώνει; Σε τί βαθμό έχει διαρραγεί η παραδοσιακή σχέση του καλλιεργητή με το μαστιχόδεντρο προς όφελος μιας αμιγώς οικονομικής δραστηριότητας;   Η αφήγηση σε αυτήν την εργασία χρησιμοποιείται ως εργαλείο διείσδυσης, αναπαράστασης και αποκατάστασης της βιωμένης εμπειρίας. Η κάθε μαρτυρία που συμπεριλαμβάνεται στο βιβλίο ωστόσο δεν συνιστά αποκλειστικά ένα ερευνητικό τεκμήριο αλλά κυρίως ένα μνημονικό ίχνος που διαφαίνονται σε αυτό σαν σε υδατογράφημα οι αδιόρατες πτυχώσεις της συμβιωτικής σχέσης μεταξύ ανθρώπου και δέντρου.

Tην ίδια στιγμή, οι φωτογραφίες του Στρατή Βογιατζή έρχονται να καταγράψουν και συνάμα να αφηγηθούν, να δημιουργήσουν ένα μυθοπλαστικό τεκμήριο της πραγματικότητας της μαστίχας· ενώ φωτίζουν τα διαφορετικά στάδια της καλλιέργειας της μαστίχας την ίδια στιγμή τα καλύπτουν με ένα πέπλου μυστήριου, σαν να υπάρχει ένα «αδιόρατο εγγεγραμμένο πεδίο» γεμάτο ετερόκλητα στοιχεία που συνθέτουν τη πραγματικότητα των ανθρώπων της μαστίχας, που μόνο κανείς μπορεί να υπαινιχθεί παρά να υποστηρίξει με σαφήνεια.  

  

  

  

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ

Ο Στρατής Βογιατζής γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χίο. Σπούδασε Οικονομικά και Κοινωνική Ανθρωπολογία. Το 2011 ξεκίνησε ένα καραβάνι (caravanproject.org) στην Ελλάδα με μια ομάδα καλλιτεχνών και ερευνητών με σκοπό τη δημιουργία ενός κινηματογραφικού αρχείου ανθρώπινων ιστοριών. Από το 2016 η ομάδα του καραβανιού εστιάζει στην κοινοτική ενδυνάμωση, στη δημιουργία διαθεματικών δράσεων και οπτικοακουστικών παραγωγών. Εκθέτει τακτικά στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έργα του ανήκουν σε μουσεία και σε ιδιωτικές συλλογές. Έχει εκδώσει πέντε βιβλία με το έργο του και έχει σκηνοθετήσει διάφορα ανεξάρτητα ντοκυμανταίρ και ταινίες (www.stratisvogiatzis.com).

Ο Δημήτρης Τσούχλης γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χίο. Σπούδασε τυπογράφος και συνέχισε με περιβαλλοντικές σπουδές σε μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο. Από το 2005 ασχολείται ερευνητικά με την ιστορία της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, την καλλιέργεια της μαστίχας και τη δομή του αγροτικού τοπίου. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους και το 2022 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου και μαστιχοπαραγωγοί.

Η Βίκυ Χαζίρη γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Μαστιχοχώρια της Χίου και σπούδασε Δημόσιες Σχέσεις και Επικοινωνία. Εργάστηκε στο αντικείμενο αυτό σε εταιρείες στην Αθήνα, αναλαμβάνοντας ποικίλα πρότζεκτ, για λογαριασμό πελατών τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα. Κατόπιν μεταπήδησε στο μεταναστευτικό-προσφυγικό και εργάστηκε υπό Διεθνείς Οργανισμούς και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις στη Χίο και στη Θεσσαλονίκη. Τον τελευταίο χρόνο συμπορεύεται με την ομάδα του Caravan (caravanproject.org) ως Διαχειρίστρια Έργου.

ΕΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗ ΒΟΓΙΑΤΖΗ
ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

Δελτίο Τύπου | ΚΑΜΠΟΣ του Στρατή Βογιατζή

 

ΣΤΡΑΤΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

ΚΑΜΠΟΣ

Επίμετρο : ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2021

Αριθμός σελίδων : 168 Τιμή : 23,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-404-5

Στον Κάμπο της Χίου, τόπο επιφανών ελληνικών οικογενειών της διασποράς, με τα οικόσημα και τα αρχοντικά, τα περιβόλια με τα εσπεριδοειδή και μια διαρκή κατοίκηση στο χρόνο από τον 14ο αιώνα και έπειτα, μας μυεί ο Στρατής Βογιατζής. Ο αφηγητής του βιβλίου ως ένα πορώδες πλάσμα περιπλανιέται στη τοπογραφία του Κάμπου, αναδιφά σε ιστορικά αρχεία, αλληλοεπιδρά με τους κατοίκους και τα ζώα του τόπου, φωτογραφίζει, καταγράφει μαρτυρίες, συσσωρεύει πειστήρια τα οποία ταξινομεί και αναδιατάσσει・όπως ο ίδιος όμως παρατηρεί όσο συνενώνει τα διάφορα κομμάτια του παζλ τόσο πιο αινιγματική γίνεται η εικόνα που αποκαλύπτεται.  Μέσα από αυτές τις συμβιώσεις που προκύπτουν και συμπλέκονται ριζωματικά ως ένα ιδιότυπο είδος φράκταλ, ο δημιουργός διερωτάται υπαινικτικά και με αρκετή δόση ειρωνείας πάνω στις δυνάμεις εκείνες που συνωμοτούν και συγκροτούν αθέατα το χαρακτήρα κάθε τόπου, για την έννοια της κατοίκησης σε ένα ασθμαίνοντα δυτικό πολιτισμό και μια ανιμιστική φύση που βλασταίνει πλάι του. 
Ο Κάμπος στο τέλος μεταμορφώνεται σε ψηφιδωτό από παραβολές και ιστορίες, εικόνες μυθοπλαστικές ή πραγματικές,  συμβάντα και επιστολές από το παρελθόν, βιογραφίες ανθρώπων, αποκόμματα από εφημερίδες, παιδικές μνήμες και εντυπώσεις του αφηγητή ο οποίος μέσα από παρεκβάσεις, λοξοδρομήσεις και επαναλήψεις, συναρμόζει με παιγνιώδη τρόπο. Είναι δύσκολο να πούμε ολοκληρώνοντας την ανάγνωση των κειμένων και τη θέαση των εικόνων αν ο Κάμπος είναι ένας τόπος πραγματικός ή μυθολογικός, αν έχουμε να κάνουμε με μια ερευνά ανθρωπολογική ή ένα παραμύθι, για ένα πολιτικό έργο ή μια παρωδία καταστάσεων, ή τελικά για όλα αυτά μαζί. 
Ο αναγνώστης παρόλη την έξαψη της εξερεύνησης του μυθιστορηματικού αυτού τόπου σύντομα βρίσκεται παγιδευμένος σε ένα λαβύρινθο, να περιπλανιέται σε ένα χώρο αυξημένης εντροπίας όπου τα ζώα εκτοπίζουν σταδιακά τους ανθρώπους, οι μνήμες γεννούν νέες χωρικές συσχετίσεις και το μυστήριο υπονομεύει διαρκώς τον ορθολογισμό. Oπως σημειώνει ο σπουδαίος Άλεκ Σοθ ένα μόνο μήνυμα μπορούμε καταλάβουμε, όταν διεισδύσουμε μέσα από τους ψηλούς μαντρότοιχους στον κόσμο του Κάμπου «είμαστε χαμένοι μές στο παράδεισο».

Φαντάζομαι τον Κάμπο όχι σαν απομονωμένο νησί τη μέση του πουθενά αλλά σαν ένα δίκτυο, όπως το δίκτυο των Χιωτών της διασποράς, οπού άπειρες συνάψεις, παντρέματα και συνειρμοί λαμβάνουν χώρα, μια αινιγματική χωρικότητα που πάλλεται από κίνηση δίνοντας χώρο στις ποικίλες δυνητικές πραγματικότητες να εκφραστούν, συμβιωτικά η μία μέσα από την άλλην. 

– ΣΤΡΑΤΗΣ ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ

 

«Τα ζώα εισχώρησαν στη φαντασία μας καταρχήν ως αγγελιαφόροι και ως υποσχέσεις», γράφει ο John Berger στο Γιατί να κοιτάμε τα ζώα;. Στο αξιοσημείωτο βιβλίο του Κάμπος ο Στρατής Βογιατζής επιστρέφει στη φαντασία μας ένα εξαιρετικό εύρος από ζώα. Είτε όμως βλέπουμε ένα παγόνι να ανοίγει σαν βεντάλια τα φτερά του είτε μια κατσίκα να κοιτάζεται στον καθρέφτη, οι υποσχέσεις που μας δίνουν αυτά τα ζώα είναι ανεξιχνίαστες. Όπως και για τις μοναχικές μορφές που περιπλανιούνται στα μαγικά τοπία του Βογιατζή, ένα μόνο μήνυμα μπορούμε να λάβουμε: Είμαστε χαμένοι στον παράδεισο.

– ALEC SOTH

 

Σκηνές, όψεις, αποσπάσματα, εικόνες στιγμές του Κάμπου. Ο δημιουργός τους επιχειρεί να μας εφοδιάσει με ένα νήμα που τις συνοδεύει στην είσοδό τους στις αναμνήσεις και τις ονειροπολήσεις μας Δεν πρόκειται για την αέναη περιπλάνηση του νοήματος από συνειρμό σε συνειρμό, από ερμηνευτικό καπρίτσιο σε ερμηνευτικό εύρημα. Πρόκειται για την κατασκευή κοινών τόπων του νοήματος μέσα από εκείνες τις χειρονομίες που κάνουν το νόημα τόπο συνάντησης. Ίσως σε τούτες τις χειρονομίες, βαθιά ατελείς και διαρκώς έκθετες στις ιδιαιτερότητες του καθένα και της καθεμιάς μας να βρίσκεται η σύζευξη του ατομικού με το γενικό, του ιδιαίτερου με το επαναλήψιμο, του Κάμπου του Στρατή με τους κάμπους των κοινών μας ονείρων και των κοινών μας αναμνήσεων. 

– ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΙΔΗΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο Στρατής Βογιατζής γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χίο. Έχει εκδώσει πέντε βιβλία με το έργο του και έχει σκηνοθετήσει διάφορα ανεξάρτητα ντοκυμανταίρ και ταινίες. Είναι ιδρυτής του Caravan Project, μιας πολιτιστικής δράσης με σκοπό την κοινοτική ενδυνάμωση και τη δημιουργία διαθεματικών καλλιτεχνικών έργων. (www.stratisvogiatzis.com)