Έπαιζαν τα ελάφια με το φως, όταν ακούστηκε ο πυ-
ροβολισμός στο δάσος κι ανάμεσα στ’αδέρφια εκτι-
νάχτηκε ένα βαθύ κόκκινο που λερώνει.
Έπαιζαν τα ελάφια με το φως, όταν ακούστηκε ο πυ-
ροβολισμός στο δάσος κι ανάμεσα στ’αδέρφια εκτι-
νάχτηκε ένα βαθύ κόκκινο που λερώνει.
« Το Χάδι ως προς τη γραφή είναι η επιτομή της απλότητας, μιας απλότητας εξαιρετικά πολύπλοκης και βαθιάς. Πρόκειται για διηγήματα οριακής οικονομίας και φειδωλής δραματικότητας, ούτε μια στιγμή δεν βοά ο σπαραγμός· γεμάτα νύξεις και υπαινιγμούς, ένα φανερώνεται, χίλια υπονοούνται. Στην περίπτωση του Αλέξανδρου Στεφανίδη, ο νόστιμος καρπός του μεγάλου κακού είναι αυτά τα διηγήματα. Για να θυμηθούμε και τον Διονύσιο Σολωμό, “ Το χάσμα π’ άνοιξε ο σεισμός κι ευθύς εγιόμισ’ άνθη ”».–ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Το βασανιστικό μυστικό του Σαλάμοφ έγκειται στο πώς το κέντρο της προσοχής του στρέφεται μόνο προς την παγωμένη έπαλξη απτών, συγκεκριμένων λεπτομερειών. Εκείνο που έμαθε για τον άνθρωπο ήταν τρομακτικό. Και παρότι τίποτα από αυτά δεν μπορεί να μεταδοθεί – κι όμως, εκείνος μας τα μεταδίδει.–LΑSZLΟ KRASZNAHORKAIΤο βιβλίο είναι γεμάτο με ιστορίες-διαμάντια, η καθεμιά πλήρης από μόνη της. Κι όλες μαζί σχηματίζουν ένα μωσαϊκό που δεν μοιάζει με τίποτα άλλο στην παγκόσμια λογοτεχνία. Ο αγώνας που δίνει με τη μνήμη είναι συγκρίσιμος με εκείνον του Προύστ ή του Μπέκετ. Πρόκειται για έργο τέχνης στον ύψιστο βαθμό, από έναν συγγραφέα με εξαιρετική τόλμη και φιλοδοξία... Μοιάζει με τον Τσέχοφ στον τρόπο που συνδυάζει τον μη επικριτικό ρεαλισμό με την ανυποχώρητη αυστηρότητα μπροστά στον ανθρώπινο κόσμο.–JOHN GRAY, New StatesmanΗ εμπειρία εγκλεισμού του Σαλάμοφ είναι πιο πικρή και πιο παρατεταμένη από τη δική μου, και αναγνωρίζω με σεβασμό ότι αυτός, κι όχι εγώ, κατάφερε να καταδείξει τα βάθη της αγριότητας και της απελπισίας στα οποία μας έριχνε η καθημερινότητα των στρατοπέδων.–ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΣΟΛΖΕΝΙΤΣΙΝΟ Σαλάμοφ είναι απαράμιλλος ανταποκριτής της ζωής στα γκουλάγκ, ανατόμος της συνθήκης των στρατοπέδων, η οποία σαν έλκος αιμορραγούσε ποτίζοντας με την κακοήθειά της ολόκληρο το σώμα της σοβιετικής κοινωνίας. Αλλά όχι μόνο ανταποκριτής · είναι και σπουδαίος επαγγελματίας της τέχνης της γραφής, η οποία εδώ απογυμνώνεται ανελέητα.–J. M. COETZEE

Όταν βλέπω τους κουκουλοφόρους «μπαχαλάκηδες» να ανακατεύονται σε όσες διαδηλώσεις μπορούν και να σπάνε τις βιτρίνες σε όσα μαγαζιά προλαβαίνουν, θυμάμαι τις διαδηλώσεις του Φοιτητικού Κινήματος (Movimento Studentesco) στο Μιλάνο. Οι μαγαζάτορες κατέβαζαν τα ρολά τους σε ένδειξη σεβασμού και χειροκροτούσαν, σαν να συμμετείχαν και οι ίδιοι. Κουκουλοφόροι δεν υπήρχαν μεταξύ μας...Στην είσοδο του Οικονομικού Πανεπιστημίου που σπούδαζα, για μας τους πρωτοετείς φοιτητές (fagioli) δεν υπήρχαν τα τραπεζάκια με όλες τις πολιτικές παρατάξεις για να προσπαθούν να μας προσηλυτίσουν, αλλά οι αντιπρόσωποι της Goliardia, της κοινότητας των πολυετών φοιτητών, που για να μας δώσουν το φύλλο ελεύθερης κυκλοφορίας, το περίφημο πάσο, μάς κάνανε διάφορα καψόνια, χαριτωμένα, όχι μπούλινγκ. Στο τέλος γελούσαμε κι εμείς τα «φασολάκια».Να φταίει η ενδοσκόπηση που μου προκάλεσε η καραντίνα του Covid ή ο φόβος του Αλτσχάιμερ που με έσπρωξε να περιγράψω αυτές τις ωραίες και πραγματικές αναμνήσεις, αυτά τα προσωπικά «ντοκουμέντα»; Ποιός ξέρει ;
Το τραίνο της ουτοπίας, της αμφισβήτησης, κατηφόριζε προς τη Ρώμη, ήταν το τραίνο της επανάστασης. Μην ξεχνάμε πως ήμασταν στο ’67, έναν χρόνο πριν από τον Μάη του ’68, το Καυτό Φθινόπωρο των συνδικάτων στην Ιταλία ! Πόσες ώρες τραγουδούσα, πόσες ώρες φωνάζαμε συνθήματα πότε ιταλικά πότε ελληνικά, δεν το θυμάμαι. Θυμάμαι μόνο πως στο σταθμό της Ρώμης μας παρέλαβαν άλλοι Έλληνες φοιτητές που ήταν ειδοποιημένοι και σύντομα βρεθήκαμε σε μια μεγάλη αίθουσα που μας είχαν παραχωρήσει τα ιταλικά συνδικάτα για να μπορέσουμε για πρώτη φορά να βρεθούμε όλοι οι Έλληνες που ήμασταν εναντίον της χούντας.
Και εκεί άρχισαν τα πρώτα παρατράγουδα!
Σε μια διπλανή αίθουσα είχαν μαζευτεί οι «Αντιπρόσωποι» που ήξεραν περισσότερα, γιατί στη «Μεγάλη Αίθουσα» ήταν οι «μάζες», ο λαός, το πόπολο. Εμείς δεν καταλαβαίναμε από ψηφίσματα, ούτε πως έπρεπε να οργανωθεί η πορεία της επόμενης μέρας. Όποια οργάνωση θα έμπαινε πρώτη στην πορεία, όπως το λέγανε οι Ιταλοί, φαίνεται ότι διεκδικούσε και τα πρωτεία της επανάστασης.
Η ώρα περνούσε και αποφάσεις δεν έβγαιναν. Ας είναι καλά οι φίλοι μας οι Ιταλοί που προς το βράδυ άρχισαν να μας μοιράζουν δωρεάν σάντουιτς. Τέλος, κάποια στιγμή εμφανίστηκαν οι «Αντιπρόσωποι» και μας διαβάσανε τα ψηφίσματα διαμαρτυρίας, τα πανώ και το περιεχόμενό τους που θα σηκώναμε την επόμενη μέρα. Τότε ήταν που πρωτοάκουσα το όνομά μου από τα μεγάφωνα !
«Ένα πραγματικά μετα-ναΐφ έργο».«Αυτή η έκδοση δείχνει το πώς η site-specific λογοτεχνία εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα για τη δυνατότητα μιας έκδοσης να αναπαραχθεί, να παρατεθεί, να μετατοπιστεί, να κινηθεί ή να μεταφραστεί».‒ ANNETTE GILBERT
«Ο Πίχλερ εδώ επανασυλλαμβάνει, επανασκηνοθετεί και μεταφράζει τα ρηξικέλευθα POEM(S) του στα ελληνικά. Οι διαφορές, ως και οι διαχωρισμοί, αποκαλύπτουν τί όρια έχουν και πόσο προσιτές είναι οι διάφορες γραφές και γλώσσες, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι οι πιο «εννοιολογικές» χειρονομίες δεν είναι ποτέ αφηρημένες, αλλά πάντα βασίζονται στα πιο υλικά στοιχεία : τη Materialzartlichkeit, στην οποία ο Πίχλερ δίνει πολύ μεγάλη προσοχή. Αυτό είναι τώρα ένα greatest “greatest ‘greatest hit’ hit” hit».‒ CRAIG DWORKIN