Δελτίο Τύπου | ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΜΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΥΣΤΕΡΙΑΣ (Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΤΟΡΑ, 1905) του Sigmund Freud συνοδευόμενο από το Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΤΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ

 

SIGMUND FREUD

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

ΜΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΥΣΤΕΡΙΑΣ

( Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΤΟΡΑ, 1905 )

ΣΥΝΟΔΕΥΟΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΟΝ ΦΑΚΕΛΟ ΤΩΝ

PIERRE MARTY, MICHEL FAIN,

MICHEL DE M’UZAN, CHRISTIAN DAVID

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΤΟΡΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗΣ

Εισαγωγή - επιμέλεια: ΠΑΝΟΣ ΑΛΟΥΠΗΣ

Μετάφραση: ΣΟΦΙΑ ΛΕΩΝΙΔΗ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Σειρά «ΡΟΥΣ»

Μάιος 2025

Αριθμός σελίδων: 272, Τιμή: 17,50 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-665-0

O ΦΡΟΫΝΤ IΔΡΥΣΕ ΤHΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ σε μια ιστορική φάση της ανθρωπότητας όπου οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχαιραν σχετικής γαλήνης και προόδου. Είναι ενδεικτικό ότι η προώθηση της ψυχανάλυσης εντάχθηκε σε μια περίοδο όπου το ψυχικό σύμπτωμα τέθηκε ως αντικείμενο θεραπείας διαμέσου της λειτουργίας της σκέψης και της ομιλίας ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, έξω από το οικογενειακό περιβάλλον και τους θρησκευτικούς θεσμούς.

Η υστερία και οι υστερικές ασθενείς οδήγησαν τον Φρόυντ να δομήσει το εργαλείο της ψυχανάλυσης εντυπωσιασμένος από τη δύναμη της ασυνείδητης σεξουαλικότητας, η οποία δημιουργούσε συμπτώματα ως διέξοδο στη μη πραγμάτωση μιας ασυνείδητης απαγορευμένης επιθυμίας. Βρήκε στην τραγωδία του Οιδίποδα την πυρηνική ανθρώπινη φαντασίωση, που αφορά τον οικογενειακό πυρήνα. Ο Φρόυντ πρωτοέγραψε για την υστερία γύρω στα 1893, μετά από τα χρόνια εκπαίδευσης που πέρασε στο Παρίσι, με καθηγητή τον φημισμένο Charcot. Είχε αντιληφθεί ότι το υστερικό σύμπτωμα, παρ’ όλη τη σωματικότητά του, συνδέεται με ψυχικά δημιουργήματα, και μάλιστα συμβολικής φύσης, με σεξουαλικό χαρακτήρα. Εν αρχή είναι το σώμα με τις διεγέρσεις του, τα ερεθίσματα, τον αισθητηριακό κόσμο του, την κινητικότητά του, την ευχαρίστηση και τη δυσαρέσκεια. Έρχεται σε επαφή με τους άλλους και τα πράγματα που θα εγγραφούν προοδευτικά ως εσωτερικές αναπαραστάσεις κι αντικείμενα.

Ο Φρόυντ παρακολούθησε την Ντόρα το 1900, έγραψε για την περίπτωση το 1901, και τη δημοσίευσε αργότερα, το 1905, για λόγους εχεμύθειας, υπό τον τίτλο Απόσπασμα μιας ανάλυσης υστερίας.

Το βιβλίο συντίθεται από δύο μέρη: Από τη μία το κείμενο του Φρόυντ κι από την άλλη τη συζήτηση τεσσέραν σπουδαίων Γάλλων ψυχοσωματιστών που σχολίασαν το κείμενο για τη Ντόρα σ’ένα συνέδριο ψυχοσωματικής το 1967 και δημοσιεύθηκε στη Revue Française de Psychanalyse το 1968 και ξανά στη Revue Française de Psychosomatique το 1997.

Στη συζήτηση των ψυχοσωματιστών, αυτό που διαφαίνεται είναι οι δυσκολίες της Ντόρας να απαντήσει στις ψυχικές συγκρούσεις, ελλείψει μιας ευκαμψίας και ρέουσας επικοινωνίας ανάμεσα στις διάφορες πλευρές που συνιστούν τον ψυχικό της κόσμο. Το σώμα της γίνεται το πεδίο έκφρασης των συγκρούσεων, όχι μόνο της επίλυσής τους, αλλά κυρίως της μη δυνατότητάς τους ψυχικής απορρόφησης.

Μέσα από τη συζήτηση των ψυχοσωματιστών, η Ντόρα μοιάζει να χρησιμοποιεί τα συμπτώματά της ως ασπίδα απέναντι στη βαριά ατμόσφαιρα της παιδικής ηλικίας της και στα υπερδιεγερτικά γεγονότα της εφηβείας της. Υπ’ αυτή την έννοια, η υστερία της αποτελεί συχνά ένα είδος αλεξιδιεγέρσιου, που αποδεικνύεται με τον καιρό χρόνιο και εύθραυστο. Όταν, μάλιστα, δεν είναι ούτε κι αυτό ικανό να αμυνθεί και να προστατέψει, τότε η σωματική αρρώστια μπορεί να εμφανιστεί ως αποτέλεσμα της ψυχικής καταστροφικότητας.

ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΦΡΟΫΝΤ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

    

ΚΕΙΜΕΝΑ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΣΤΩΝ ΣΤΗ ΣΕΙΡΑ «ΡΟΥΣ» ΤΩΝ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΑΓΡΑ

   

ΥΠΟΧΟΝΔΡΙΑ - ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ των Μ. Αϊζενστάιν-Αβέρωφ, A. Gibeault, M. Fain και Γ. Σταθόπουλου

ΜΑΡΙΛΙΑ ΑΪΖΕΝΣΤΑΪΝ - ΑΒΕΡΩΦ

ΑLAIN GIBEAULT — MICHEL FAIN

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

ΥΠΟΧΟΝΔΡΙΑ

ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Μετάφραση

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΣ

ΠΑΝΟΣ ΑΛΟΥΠΗΣ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ / ΣΕΙΡΑ « ΡΟΥΣ »

Αριθμός σελίδων : 144, Τιμή : 13,50 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-402-1

Κυκλοφορεί την Πέμπτη 4 Ιουνίου 2020 τo 4ο Τετράδιο της ψυχαναλυτικής σειράς «Ρους» των Εκδόσεων Άγρα, μετά το κείμενο του Pierre Fédida Από πού αρχίζει το ανθρώπινο σώμα ;, το κείμενο του Pierre Marty Η αλλεργική σχέση και το κείμενο της Piera Aulagnier Γέννηση ενός σώματος, καταγωγή μιας ιστορίας.

Η πρώτη μονογραφία της σειράς με τίτλο Επιθυμία – Πόνος – Σκέψη της Μαρίλιας Αιζενστάιν-Αβέρωφ, κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Άγρα το 2019.

Επιστημονικοί υπεύθυνοι και επιμελητές της σειράς είναι η ψυχαναλύτρια Μαρίλια Αιζενστάιν-Αβέρωφ, ο ψυχίατρος Πάνος Αλούπης και ο ψυχολόγος Γιώργος Σταθόπουλος. Η σειρά περιλαμβάνει, εκτός από τα Τετράδια, μονογραφίες ψυχαναλυτών με κεντρικό άξονα σκέψης τις άρρηκτες σχέσεις ψυχής και σώματος και τη διττή ενορμητική φύση του ανθρώπου.

Το παρόν τετράδιο αφιερώνεται στο αίνιγμα της υποχονδρίας.
Νόσος, άγχος, ψυχικό σύμπτωμα ;

Στο πρώτο άρθρο η Μαρίλια Αιζενστάιν-Αβέρωφ και ο Alain Gibeault χτίζουν μια μεταψυχολογική μελέτη του υποχονδριακού φαινομένου, απομακρυνόμενοι από την εμμονική εικόνα της νόσου και του συμπτώματος. Η Μαρίλια Αιζενστάιν-Αβέρωφ στο δεύτερο άρθρο, ως συνέχεια του πρώτου, εμβαθύνει στην έννοια της ψυχικής υποχονδριακής λύσης, που βρίσκει μια θέση ανάμεσα σε μια τραυματισμένη ανήμπορη ψυχή και σε ένα σώμα υπό το διαρκές επεξηγηματικό ψυχικό άκουσμα.

Ο Γιώργος Σταθόπουλος την προσεγγίζει σαν ένα νεόπλαστο αντικείμενο, σαν ένα πέρασμα, όπου η ψυχή προσπαθεί να εντάξει μέσα της ένα σώμα που διαρκώς της διαφεύγει. Η υποχονδρία μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως μεταφορά του ψυχαναλυτικού ακούσματος και ως δυνητική διαδικασία ψυχικού εμπλουτισμού.

Ο Michel Fain συλλογίζεται επί του εντεύθεν της υποχονδρίας και υποθέτει τη δημιουργία θυλάκων έγκλειστου αυτοερωτισμού, μάρτυρες παιδικών ψυχικών τραυμάτων που οδηγούν σε δύσκαμπτες παθολογικές άμυνες λόγω ελλειμματικών στηριγμάτων.

Η υποχονδρία εμφανίζεται όταν διακόπτεται η φυσιολογική σιωπή του σώματος από αισθήσεις που παρερμηνεύονται ως φορείς ολέθριων θανατηφόρων μηνυμάτων και δομείται σαν ένα ναρκισσιστικό αντικείμενο μέσα στους απόηχους πρωτογενών εμπειριών με άγχη αφανισμού, τόσο του ίδιου του εαυτού όσο και του περιβάλλοντος.

ΑΛΛΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ «ΡΟΥΣ»

  

Σύντομα βιογραφικά των επιστημονικών υπευθύνων της σειράς «ΡΟΥΣ»

Η Μαρίλια Αϊζενστάιν-Αβέρωφ είναι διδάσκουσα ψυχαναλύτρια της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Παρισιού και της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Έχει διατελέσει πρόεδρος της Γαλλικής Εταιρείας, διευθύντρια του Ινστιτούτου Ψυχανάλυσης και του Ινστιτούτου Ψυχοσωματικής στο Παρίσι, συντακτικό μέλος του Γαλλικού περιοδικού ψυχανάλυσης (Revue française de psychanalyse) και συνιδρύτρια του Περιοδικού ψυχοσωματικής (Revue de psychosomatique). Είναι η εκπρόσωπος για την Ευρώπη της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης. Έχει γράψει πολυάριθμα άρθρα και κείμενα σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά και βιβλία, κυρίως γύρω από την ψυχοσωματική, την υποχονδρία, τον μαζοχισμό και τη μεταβίβαση. Στο βιογραφικό της μπορούμε να προσθέσουμε τις σπουδές φιλοσοφίας, καθώς και το ενδιαφέρον της για τη λογοτεχνία, κυρίως για την ιαπωνική. Στις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορεί το βιβλίο της Επιθυμία – Πόνος – Σκέψη σε μετάφραση Σοφίας Λεωνίδη.

Ο Πάνος Αλούπης είναι ψυχίατρος, διδάκτωρ ψυχολογίας του Πανεπιστημίου 7 στο Παρίσι, με διδακτικό έργο στην έδρα Ψυχοπαθολογίας και Ψυχανάλυσης του Πανεπιστημίου 7, μέλος της Γαλλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Παρισιού και αντεπιστέλλον μέλος της Ελληνικής Εταιρείας. Συμμετέχει στη σύνταξη του Γαλλικού περιοδικού ψυχανάλυσης και του γαλλικού Περιοδικού ψυχοσωματικής. Έχει γράψει άρθρα και έχει συμμετάσχει με μελέτες του σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά και βιβλία, με θέματα που αφορούν κυρίως το σώμα, το αντικείμενο και τη μελαγχολία. Έχει μεταφράσει στα ελληνικά Φρόυντ, Ουίννικοτ και Κρίστεβα και έχει συμμετάσχει στη μετάφραση του Λεξιλογίου της ψυχανάλυσης.

Ο Γιώργος Σταθόπουλος είναι κλινικός ψυχολόγος, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου 7 στο Παρίσι. Έχει γράψει δυο μονογραφίες που εκδόθηκαν από τις εκδόσεις νήσος το 2013 και ετοιμάζει ένα βιβλίο για το έργο του Sandor Ferenczi. Επιμελήθηκε και μετέφρασε συλλογή άρθρων του Michel de M’Uzan, που δημοσιεύτηκαν στα Ελληνικά με τον τίτλο Στα σύνορα ζωής και θανάτου (εκδόσεις Μετά, 2011), ενώ έχει επίσης συμμετοχή σε μεταφράσεις κειμένων των Pierre Fédida, Jacques André, Piera Aulagnier, Pierre Marty, Marilia Aisenstein, κ.ά. Έχει συμμετάσχει σε συλλογικούς τόμους γύρω από θέματα ψυχικής υγείας και ψυχανάλυσης, ενώ έχει δημοσιεύσει –με θέματα σχετικά με την υποχονδρία, το τραύμα, τη συμβολοποίηση και τη μεταβίβαση– πολυάριθμα άρθρα σε γαλλόφωνα, αγγλόφωνα και ελληνικά περιοδικά ψυχανάλυσης και ψυχοσωματικής.