Δελτίο Τύπου | ΠΡΟΛΕΤΕΡΚΑ της Fleur Jaeggy

 FLEUR JAEGGY

ΠΡΟΛΕΤΕΡΚΑ

Μετάφραση : ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2020

Αριθμός σελίδων : 128, Τιμή : 12,50 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-457-1

 

Δεν έχανε την ισορροπία της. Ποτέ δεν την έχασε. Όπως κι ο πατέρας. Ήξεραν πάντα να διακρίνουν τα χιλιοστά που χωρίζουν την ισορροπία από την απελπισία. [...] Η ίδια η στιγμή, το παρόν πάνω στο Προλετέρκα, είναι το μόνο πράγμα που μετράει. Το δικό της, το δικό μου παρελθόν δεν έχουν σημασία. Δύο γυναίκες και το πλήρωμα. Δεν είναι ώρα να διηγούμαστε την ιστορία της ζωής μας, δεν υπάρχει χρόνος. Η ζωή ξεκίνησε τη στιγμή που επιβιβαστήκαμε στο πλοίο. Η αρχή είναι το Προλετέρκα. [...] Η είσοδος στον Βόσπορο. Είναι το τέλος του ταξιδιού. Τρεις νύχτες μένουν. Τρία βράδια στην τραπεζαρία. Δύο σταθμοί. Ισταμπούλ και Αθήνα. Το Προλετέρκα μού παρέχει λίγο ακόμα χρόνο για να γνωρίσω τον Γιοχάννες. Είναι η τελευταία ευκαιρία να μάθω κάτι για τον πατέρα μου. Να συνειδητοποιήσω ποιός είναι ο πατέρας μου. Και το αποφεύγω.

✱

Το Προλετέρκα είναι ένα βιβλίο από φωτιά και πάγο. Με ολοένα μεγαλύτερη μαεστρία, η Φλερ Γιέγκυ κατακτά μια πρόζα που είναι μοναδική και απολύτως προσωπική. Παράξενη πρόζα, φτιαγμένη από φιλντισένια, αιχμηρά λέπια, ανταύγειες από πέτρες σκληρές και χρωματιστά γυαλιά, απότομα άλματα ρηματικών χρονων και εξίσου απότομα περάσματα από το πρώτο στο τρίτο πρόσωπο… Άλματα, περάσματα, αδιάκοπες εστιάσεις με ένα κιάλι που, δίχως ποτέ να χάνει την ευκρίνειά του, άλλοτε πλησιάζει κι άλλοτε απομακρύνει τον αναγνώστη από τη σκηνή, απομονώνοντας περιοχές πάθους χημικά εξαγνισμένου, που αιφνιδιάζει, προκαλώντας συγκινήσεις σπάνιας έντασης.  

 - GIOVANNI MARIOTTI

 ✱

Το Προλετέρκα είναι μια ιστορία ενηλικίωσης – πυκνή, ευαίσθητη, αλλά και κλινικά ακριβής. Η κοφτερή σαν κρύσταλλο πρόζα της Γιέγκυ φέρνει με χειρουργική ακρίβεια στην επιφάνεια τα ρεύματα της καταπιεσμένης στοργής που κυλούν υπόγεια στη σχέση της κόρης με τον πατέρα της.

« Ο θάνατος και η αποξένωση στροβιλίζονται σαν απειλητικό μουσικό μοτίβο πάνω από τις ελλειπτικές σκηνές που συνθέτουν αυτό το ανησυχαστικό μυθιστόρημα της Φλερ Γιέγκυ ».     

- KIRKUS REVIEWS 

 ✱

ΠΡΟΛΕΤΕΡΚΑ είναι το όνομα ενός πλοίου. Δεμένο στη Βενετία, περιμένει να μεταφέρει στην Ελλάδα μια ομάδα αξιοσέβαστων Ελβετών τουριστών. Ανάμεσά τους, ένας κύριος που κουτσαίνει ελαφρά και η κόρη του, που δεν έχει κλείσει ακόμη τα δεκαέξι. Πατέρας και κόρη είναι τελείως αποξενωμένοι, ωστόσο ανάμεσά τους υπάρχει ένας δεσμός που ανάγεται σε μια μακρινή εποχή, θαρρείς προγενέστερη της ύπαρξής τους. Οι δεκατέσσερις μέρες της κρουαζιέρας είναι ο χρόνος που έχει στη διάθεσή της η κόρη για να γνωρίσει αυτόν τον απόμακρο πατέρα, αλλά και για ν’ ανακαλύψει κάτι εξίσου άγνωστο, που μέχρι τότε απλώς το ονειρευόταν: την ίδια τη ζωή. Αυτή η αφήγηση ενός ταξιδιού μύησης στη ζωή, που αναδύεται στη μνήμη σαν μια περιπλάνηση στη χώρα των νεκρών, είναι γραμμένη σε μια αυστηρή και νευρώδη πρόζα, που επιβεβαιώνει τη μοναδική θέση της Φλερ Γιέγκυ στο τοπίο της σύγχρονης ιταλικής λογοτεχνίας.

Το Προλετέρκα τιμήθηκε με τα βραβεία Vailate Alberico Sala 2001, Donna Città di Roma 2001, Vittorini 2002 και Viareggio 2002.

[ Οπισθόφυλλο των εκδόσεων Χατζηνικολή, 2004 ]

Όταν ακόμα ήταν μικρή, χρειάστηκε ν’ αποχωριστεί τον Γιοχάννες. Τα παιδιά χάνουν το ενδιαφέρον για τους γονείς, όταν εκείνοι τα παρατάνε. Δεν είναι συναισθηματικά. Είναι παθιασμένα και ψυχρά. Μερικά εγκαταλείπουν με κάποιον τρόπο τις συμπάθειες, τα συναισθήματα, λες και είναι αντικείμενα. Με αποφασιστικότητα, χωρίς θλίψη. Αποξενώνονται. Γίνονται ακόμα και εχθρικά ορισμένες φορές. Παύουν να είναι πλάσματα που τα έχουν εγκαταλείψει και απομακρύνονται νοερά από μόνα τους. Φεύγουν. Για έναν κόσμο ζοφερό, φανταστικό και μίζερο. Ωστόσο καμιά φορά καμαρώνουν πως είναι ευτυχισμένα. Θαρρείς ότι κάνουν κάποια άσκηση σχοινοβασίας. Οι γονείς δεν χρειάζονται. Ελάχιστα πράγματα χρειάζονται. Μερικά παιδιά κουμαντάρουν μόνα τους τον εαυτό τους. Η καρδιά κρύσταλλο άφθαρτο. Μαθαίνουν να προσποιούνται. Και η προσποίηση γίνεται το πιο ενεργό, το πιο πραγματικό και γοητευτικό σαν όνειρο στοιχείο. Παίρνει τη θέση εκείνου που θεωρούμε αληθινό. Ίσως είναι αυτό μονάχα, μερικά παιδιά έχουν τη χάρη της αποστασιοποίησης

 

_____________________

ΕΙΚΟΝΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ :

Από την καταλανική έκδοση της Προλετέρκα, Editorial Les Hores, 2018.

Πρωτότυπη σύνθεση εξωφύλλου : Mireia Luna,  DESIGN IS NATURAL,

www.designisnatural.com

 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Η ΦΛΕΡ ΓΙΕΓΚΥ γεννήθηκε στη Ζυρίχη και ζει στο Μιλάνο. Έχει δημοσιεύσει τα βιβλία: Ο φύλακας άγγελος (1971), Τα υδάτινα αγάλματα (1980), Το δάχτυλο στο στόμα (1986), Τα μακάρια χρόνια της τιμωρίας (1989 – εκδ. Χατζηνικολή, 1995), Ο φόβος τ’ ουρανού (1994 – εκδ. Χατζηνικολή, 1998), Προλετέρκα (2001 – εκδ. Χατζηνικολή, 2004) και Είμαι ο αδελφός της ΧΧ (2016).

Στις Εκδόσεις Άγρα έχει εκδοθεί ο τόμος διηγημάτων της Είμαι ο αδελφός της ΧΧ (Μάρτιος 2020), ενώ ετοιμάζεται η νέα έκδοση του βιβλίου Τα μακάρια χρόνια της τιμωρίας. 

ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

Δελτίο Τύπου | "Αυτός που έσπασε τις βιτρίνες" - ΓΙΩΡΓΗΣ ΖΑΡΚΟΣ : 54 ΗΜΕΡΕΣ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ του Δημήτρη Υφαντή

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΥΦΑΝΤΗΣ

Αυτός που έσπασε τις βιτρίνες

●

ΓΙΩΡΓΗΣ ΖΑΡΚΟΣ

54 ΗΜΕΡΕΣ ΕΓΚΛΕΙΣΜΟΥ

ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2020

Αριθμός σελίδων : 144, Τιμή : 13,50 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-443-4

« Πριν σπάσο τα διο τζάμια που τόρα κατιγορούμε έσπασα πρότα το δεξί,

μετά μια εβδομάδα το αριστερό κε μετά 15 μέρες κε τα διο μαζί ».

ΕΞΕΧΟΥΣΑ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ μεταξύ των λογοτεχνών του Μεσοπολέμου ο «ντανταϊστής» Γιώργης Ζάρκος. Ο άνθρωπος που τη δεκαετία του 1930 προέβη σε πρωτοφανείς για την εποχή ενέργειες, καθώς έσπασε κατ’ επανάληψη τις βιτρίνες του εκδοτικού οίκου «Πυρσός», οι ιδιοκτήτες του οποίου δημοσίευσαν έργο του, που τους είχε παραδώσει προς δημοσίευση, με το όνομα άλλου και όχι το δικό του.

Εκτός αυτού, ο Ζάρκος σε συμβολικό επίπεδο, με τις απόψεις, τα κείμενα και τη δράση του, έσπασε πολλές ακόμη «βιτρίνες», όπως αυτές του ακαδημαϊσμού, της εξουσίας, της Δικαιοσύνης, των διωκτικών αρχών, των κομμάτων, των πολιτικών, του Τύπου, της Εκκλησίας, της φυλακής και βεβαίως του ψυχιατρείου.

Η ανυπότακτη και απείθαρχη στάση του αποτέλεσε την αφορμή του εγκλεισμού του, για πολιτικούς λόγους, στο ψυχιατρείο. Αυτούς τους λόγους, όπως και τις συνθήκες εγκλεισμού του πραγματεύεται το παρόν βιβλίο, βάσει τεκμηρίων που εντοπίστηκαν στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Αθηνών, σε γραπτά κείμενα του συγγραφέα και στον Τύπο της εποχής.

Όσον αφορά τον Ζάρκο και την ιστορία του, μάλλον διεκδικεί πολλές «πρωτιές» και μοναδικότητες. Αποτελεί καταρχάς για την Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, την πλέον χαρακτηριστική περίπτωση εγκλεισμού σε ψυχιατρείο για πολιτικούς λόγους. Επακόλουθο αυτού ήταν να γίνει ο πρώτος που έγραψε και εξέδωσε βιβλία για τα σοβαρότατα προβλήματα του συστήματος-ψυχιατρείου και των τροφίμων του. Η απροκάλυπτη γραφή και το μαύρο χιούμορ που τον χαρακτήριζαν έσπασαν τη σιωπή, την αδιαφορία και τις «βιτρίνες» του ψυχιατρείου, θέτοντας σε αμφισβήτηση τις έως τότε συμβατικές αναφορές στο «τρελοκομείο» και στους «τρελούς». Βεβαίως είναι ο μοναδικός στην εποχή του από το χώρο της Αριστεράς που ασχολήθηκε επισταμένως με το θέμα, διατυπώνοντας απόψεις και προτάσεις. Μια Αριστερά που, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, για αδιερεύνητους λόγους, δεν καταπιάστηκε με τους περιθωριοποιημένους ψυχικά πάσχοντες.

Ο Γιώργης Ζάρκος πολιτικός εξόριστος
στην Ανάφη το 1938

Τα όργανα της εξουσίας και γενικότερα οι διώκτες του Ζάρκου ποτέ δεν εξέλαβαν τις ιδέες και τη στάση του ως εκκεντρικότητα ενός καλλιτέχνη, πράγμα που ο ίδιος άλλωστε απευχόταν, με αποτέλεσμα να πληρώσει, όπως και οι άλλοι κοινωνικοί αγωνιστές της εποχής του, το αναλογούν αντίτιμο, με διώξεις, ξυλοδαρμούς, καταδίκες, φυλακίσεις, εξορία, με αποσιώπηση και απαξίωση του έργου του.

Ο Ζάρκος με τις ιδέες, το χιούμορ και τη συμπεριφορά του αναιρούσε τους μέχρι τότε κανόνες της σχέσης κράτους-πολίτη και του «παιγνιδιού» μεταξύ διώκτη και διωκόμενου. Σε αντίθεση με την πρακτική των κινημάτων της εποχής του, ο Ζάρκος αρκετές φορές δρούσε «κατά μόνας», χωρίς την πολιτική κάλυψη κάποιας συλλογικότητας, πρακτική που ο ίδιος αναγνώρισε σε μεταγενέστερα κείμενά του ως μειονέκτημα.

Όλα τούτα αποκτούν ιδιαίτερη αξία διότι σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα ο Ζάρκος ήταν ίσως η μοναδική περίπτωση για την οποία οι μηχανισμοί κοινωνικού ελέγχου κατά την περίοδο αυτή, στο πλαίσιο της καταστολής ιδεών και δράσης, χρησιμοποίησαν απροκάλυπτα την Ψυχιατρική και το Ψυχιατρείο.

Ο Ζάρκος γράφει για το «ξεμπερδευτήριο», τους «φακίρηδες» και τους «τρελοδαμαστές», σχεδόν την ίδια εποχή που πρωτοπόροι λειτουργοί της ψυχικής υγείας και διανοούμενοι στην Ευρώπη προβαίνουν σε εγχειρήματα τα οποία αλλάζουν το χαρακτήρα του ψυχιατρείου και φέρνουν τον ψυχικά πάσχοντα συμμέτοχο στις θεραπευτικές διαδικασίες.

 

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΥΦΑΝΤΗΣ γεννήθηκε στην Αθήνα. Έκανε τις βασικές σπουδές του (Κοινωνιολογία) στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Σόφιας Kliment Ohridski και τη διδακτορική διατριβή του στον Τομέα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Εργάζεται στην αντιμετώπιση των εξαρτήσεων από το 1987. Είναι επιστημονικός υπεύθυνος του Τμήματος Έρευνας και Εκπαίδευσης της Μονάδας Απεξάρτησης 18 ΑΝΩ. Έχει συμμετάσχει με πολλές ανακοινώσεις σε συνέδρια και με δημοσιεύσεις σε επιστημονικά και άλλα περιοδικά.

Από τις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορεί το βιβλίο του Τοξικομανία δι’ ηρωίνης – Η χρήση ουσιών στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου (2017).

ΕΠΙΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

Δελτίο Τύπου | Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΝΥΧΤΟΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ της Virginia Woolf

VIRGINIA WOOLF

Ο ΘΑΝΑΤΟΣ 

ΤΗΣ ΝΥΧΤΟΠΕΤΑΛΟΥΔΑΣ

Μετάφραση : ΠΑΛΜΥΡΑ ΙΣΜΥΡΙΔΟΥ

Σειρά «ΒΙΒΛΙΔΙΑ»

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Νοέμβριος 2020

Αριθμός σελίδων : 32, Τιμή : 4,90 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-472-4

Πριν από μερικά λεπτά, ήταν παράξενη η ζωή· τώρα, εξίσου παράξενος ήταν ο θάνατος. Έχοντας σταθεί στα πόδια της, η νυχτοπεταλούδα κειτόταν πλέον ήρεμη, παραιτημένη και απόλυτα αξιοπρεπής. Τί τα θες, έμοιαζε να λέει, ο θάνατος είναι πιο δυνατός από μένα.

 

Στο ημερολόγιό της, με ημερομηνία 17 Φεβρουαρίου 1922, η Βιρτζίνια Γουλφ έγραφε ήδη σε ηλικία σαράντα ετών : «Ήθελα να μιλήσω για το θάνατο αλλά, ως συνήθως, μπήκε στη μέση η ζωή».

Παρόλο που ήταν φτιαγμένη από σάρκα, κόκαλα και πνεύμα˙ παρόλο που ήταν πλάσμα προικισμένο, ερωτικό, η Βιρτζίνια Γουλφ σχοινοβατούσε ανέκαθεν ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο.

Λίγες μέρες πριν από την αυτοκτονία της έγραψε το σύντομο πόνημα που δημοσιεύουμε εδώ, ανέκδοτο μέχρι σήμερα στη γλώσσα μας.

Η ιστορία εκτυλίσσεται το 1941 στην αγγλική εξοχή. Μια νυχτοπεταλούδα ψυχορραγεί˙ η αφηγήτρια την παρατηρεί, σχολιάζει την παρατεταμένη, αργή αγωνία του θανάτου με συμπόνια. Και μας κάνει να αναρωτιόμαστε κατά πόσο η Γουλφ είναι το μικρό ετοιμοθάνατο ζωύφιο ή απλώς η μάρτυρας του τέλους του.

 

Κυκλοφορούν επίσης από τις Εκδόσεις Άγρα

  

Δελτίο Τύπου | Η ΦΟΒΕΡΗ ΤΙΜΩΡΙΑ ΕΝΟΣ ΟΔΟΝΤΟΓΙΑΤΡΟΥ του Léon Bloy

LÉON BLOY

Η ΦΟΒΕΡΗ ΤΙΜΩΡΙΑ

ΕΝΟΣ ΟΔΟΝΤΟΓΙΑΤΡΟΥ

●

ΔΙΗΓΗΜΑ ΜΕ ΗΡΩΕΣ ΕΝΑΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΟ,

ΕΝΑΝ ΟΔΟΝΤΟΓΙΑΤΡΟ,

ΕΝΑΝ ΕΜΠΟΡΟ ΟΜΠΡΕΛΩΝ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΦΗ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ : JORGE LUIS BORGES

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ : ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΜΠΙΤΣΩΡΗΣ

Σειρά «ΒΙΒΛΙΔΙΑ»

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2020

Αριθμός σελίδων : 32, Τιμή : 4,90 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-470-0

Δεν είναι απίθανο οι ιστορικοί του μέλλοντος να θεωρήσουν τον Λεόν Μπλουά μυστικιστή· από τη μεριά μας βλέπουμε πρωταρχικά τον ανηλεή λιβελογράφο και τον πρωτότυπο δημιουργό φανταστικών διηγημάτων. [...] Η εποχή μας επινόησε την έκφραση «μαύρο χιούμορ». Κανένας δεν έχει ευδοκιμήσει σ’ αυτόν τον τομέα, ώς σήμερα, με τόση αποτελεσματικότητα και τόση λεκτική πληθωρικότητα όσο ο Λεόν Μπλουά.

 –JORGE LUIS BORGES

«“ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ, ΚΥΡΙΕ, θα μου κάνετε την τιμή να μου πείτε τί επιθυμείτε ; “ 

Το πρόσωπο στο οποίο απευθυνόταν ο τυπογράφος ήταν ένας άνδρας απολύτως απρόσωπος, ο πρώτος τυχών μεταξύ των ασήμαντων η των απλοϊκών, κάποιος από τους ανθρώπους εκείνους που δίνουν την εντύπωση ότι υπάρχουν στον πληθυντικό αριθμό, τόσο πολύ εκφράζουν τον περίγυρο, τη συλλογικότητα, το αδιαίρετο. [... ] 

» Ο Ζερμπιγιόν ήταν ένας δολοφόνος που είχε χάσει τη γαλήνη του. Ο νοών νοείτω. Αφού διέπραξε το έγκλημά του με τον πιο άνανδρο και αχρείο τρόπο, δίχως να νιώσει καμιά ταραχή, σαν κτήνος που ήταν, οι τύψεις άρχισαν να εμφανίζονται με την άφιξη ενός δελταρίου, τυπωμένου με πλατύ μαύρο πλαίσιο, μέσω του οποίου όλη η βαρυπενθούσα οικογένεια τον παρακαλούσε να παρευρεθεί στην κηδεία του θύματός του.

» Αυτό το αριστούργημα της τυπογραφίας τον είχε τρελάνει, αποδιαρθρώσει, συγχύσει. Ξερίζωσε πολύ γερά δόντια, σφράγισε αδέξια με χρυσό άχρηστα υπολείμματα δοντιών, έπεσε με λύσσα πάνω σε ευαίσθητα ούλα, συγκλόνισε σαγόνια που τα είχε σεβαστεί ο χρόνος, υποβάλλοντας την πελατεία του σε πρωτοφανή μαρτύρια. Στη μοναχική του κλίνη ο οδοντοτεχνίτης μας ονειρευόταν συχνά ζοφερές εφιαλτικές μορφές των οποίων έτριζαν ακόμη και οι οδοντοστοιχίες από κατεργασμένο κόμμι. [... ]»

Δελτίο Τύπου | Η ΚΟΛΑΣΗ ΤΗΣ ΤΡΕΜΠΛΙΝΚΑ του Βασίλι Γκρόσσμαν

 

ΒΑΣΙΛΙ ΓΚΡΟΣΣΜΑΝ

 

Η ΚΟΛΑΣΗ ΤΗΣ ΤΡΕΜΠΛΙΝΚΑ 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2020
Αριθμός σελίδων : 136, Τιμή : 13,00 Ευρώ
ISBN: 978-960-505-452-6

Ακόμα και να διαβάζεις κάτι τέτοιο είναι ανείπωτα δύσκολο. Ας με πιστέψουν οι αναγνώστες, μού είναι εξίσου δύσκολο να το γράφω. Μπορεί κάποιος να ρωτήσει : «Για ποιό λόγο να τα γράφουμε, για ποιό λόγο να τα θυμίζουμε όλ’αυτά ; »

Το χρέος του συγγραφέα είναι να διηγείται τη φρικτή αλήθεια, το χρέος του πολίτη-αναγνώστη είναι να τη γνωρίζει. Όποιος στρέψει το βλέμμα από την άλλη, όποιος κλείσει τα μάτια και προσπεράσει, θα προσβάλει τη μνήμη των νεκρών.

Το κείμενο Η κόλαση της Τρεμπλίνκα του Βασίλι Γκρόσσμαν είναι η πρώτη μαρτυρία στον κόσμο για στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ο συγγραφέας είναι πολεμικός ανταποκριτής του σοβιετικού στρατού που φτάνει στην Τρεμπλίνκα το καλοκαίρι του 1944. Ο Γκρόσσμαν προσπαθεί να περιγράψει στην Κόλαση της Τρεμπλίνκα το αδύνατο να ειπωθεί. Αγγίζει τα όρια της γραφής.

Εξετάζοντας τα αφηγηματικά χαρακτηριστικά της Κόλασης της Τρεμπλίνκα που καλούνται να υπογραμμίσουν το πρωτόγνωρο και ανίερο της εξόντωσης χιλιάδων ανθρώπων, παρατηρεί κανείς ότι οι πληροφορίες ξεδιπλώνονται σιγά σιγά, διαδοχικά, παράλληλα με την πορεία θανάτου των πρωταγωνιστών αυτής της τρομακτικής αφήγησης. Ξεκινώντας από το ήρεμο, ειδυλλιακό τοπίο του πευκόφυτου, «πληκτικού », καθώς λέει ο αφηγητής, τοπίου της πολωνικής επαρχίας, η πληροφόρηση του αναγνώστη ακολουθεί σαν σε κάποιου είδους θρίλλερ τη σταδιακή αποκάλυψη και συνειδητοποίηση της πραγματικότητας σε μια μαρτυρική διαδρομή προς το θάνατο και συγχρόνως προς την αλήθεια.

Στην Κόλαση της Τρεμπλίνκα ο Γκρόσσμαν παρατηρεί με ενάργεια και φρικιάζει με τη μεθοδικότητα και την οργάνωση της μαζικής δολοφονίας, την οποία παρομοιάζει επανειλημμένως με βιομηχανία : Πρόκειται, τονίζει, για το στρατόπεδο ως εργοστάσιο παραγωγής θανάτου, για «σφαγείο-ιμάντα παραγωγής ».

Με τον τίτλο ήδη του κειμένου του, ο Γκρόσσμαν αναφέρεται στην Τρεμπλίνκα ως «κόλαση» μιλώντας για «κύκλους» σε μια σαφή σύνδεση με την Κόλαση του Δάντη : «Ας περιηγηθούμε λοιπόν στους κύκλους της κόλασης της Τρεμπλίνκα». Λίγο αργότερα αυτή ακριβώς τη μετωνυμία θα χρησιμοποιήσει και ο Πρίμο Λέβι.

 

Και όλοι αυτοί οι χιλιάδες, οι δεκάδες, οι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, όλα αυτά τα φοβισμένα, γεμάτα ερωτηματικά μάτια, όλα αυτά τα νεανικά και τα γερασμένα πρόσωπα, οι καλλονές με τις μαύρες μπούκλες και τα χρυσά μαλλιά, οι καμπουριασμένοι και ακατάστατοι, οι καραφλοί γέροι, οι δειλοί έφηβοι – όλοι ενώνονταν σε ένα και μοναδικό ποτάμι που κατάπινε και τη λογική, και την υπέροχη ανθρώπινη επιστήμη, και την αγάπη των κοριτσιών, και την απορία των παιδιών, και το βήχα των γερόντων, και την ανθρώπινη καρδιά. […]

 

ΒΑΣΙΛΙ ΓΚΡΟΣΣΜΑΝ  1905 - 1964

 

Στην αρχή αφαιρούσαν από τον άνθρωπο την ελευθερία, το σπίτι, την πατρίδα και τον οδηγούσαν σε μια ανώνυμη δασική ερημιά. Ύστερα, σε μια αλάνα δίπλα στο σιδηρόδρομο, τού έπαιρναν τα ρούχα του, τις επιστολές, τις φωτογραφίες των δικών του, ακολούθως, πίσω από το φράκτη του στρατοπέδου, τού έπαιρναν τη μητέρα, τη γυναίκα, το παιδί. Μετά έπαιρναν από τον γυμνό άνθρωπο τα έγγραφά του, τα πετούσαν στη φωτιά : του αφαιρούσαν το όνομά του. Τον έσπρωχναν σε έναν διάδρομο με ένα χαμηλό πέτρινο ταβάνι – τού αφαιρούσαν τον ουρανό, τα αστέρια, τον άνεμο, τον ήλιο. Και τότε άρχιζε η τελευταία πράξη της ανθρώπινης τραγωδίας – ο άνθρωπος περνούσε στον τελευταίο κύκλο της κόλασης της Τρεμπλίνκα. […]

 

Οι επιστήμονες, οι κοινωνιολόγοι, οι εγκληματολόγοι, οι ψυχίατροι, οι φιλόσοφοι αναλογίζονται : Τί είναι αυτό ; Τί φταίει – η κληρονομικότητα, η εκπαίδευση, το περιβάλλον, οι εξωτερικές συνθήκες, κάποιο ιστορικό πεπρωμένο, η εγκληματική βούληση των επικεφαλής ; Τί είναι αυτό ; Πώς συνέβη ; Τα εμβρυϊκά χαρακτηριστικά του ρατσισμού που έμοιαζαν αστεία στις τοποθετήσεις δευτεροκλασάτων καθηγητών-τσαρλατάνων και άθλιων επαρχιωτών θεωρητικών από τη Γερμανία του περασμένου αιώνα, η περιφρόνηση του Γερμανού φιλισταίου απέναντι στα «ρωσικά γουρούνια», στα «ζώα τους Πολωνούς», στον « Εβραίο που βρομάει σκόρδο», στον «διεφθαρμένο Γάλλο», στον «μικροέμπορα Άγγλο», στον «μασκαρά τον Έλληνα», στον «χοντροκέφαλο Τσέχο» – όλο αυτό το πακέτο πομπώδους, φτηνής υπεροχής του Γερμανού έναντι των άλλων λαών του κόσμου, που κορόιδευαν καλόκαρδα οι δημοσιογράφοι και οι κωμωδοί, όλα αυτά, ξαφνικά, μέσα σε μερικά χρόνια μετατράπηκαν από «παιδιαρίσματα» σε θανάσιμη απειλή για την ανθρωπότητα, για τη ζωή και την ελευθερία της, έγιναν πηγή απίστευτων και ανείπωτων βασάνων, αιματοχυσιών και εγκλημάτων. Εδώ υπάρχουν πράγματα που πρέπει να μας προβληματίσουν ! 

 –Β.ΓΚ.

 ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

Δελτίο Τύπου | ΟΙ ΕΚΑΤΟ ΜΕΡΕΣ του Joseph Roth

JOSEPH ROTH

ΟΙ ΕΚΑΤΟ ΜΕΡΕΣ

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ : ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΙΔΟΥ

Η έκδοση συνοδεύεται από ένα ένθετο 

προσφερόμενο φυλλάδιο

με ένα δοκίμιο του ΚΛΑΟΥΝΤΙΟ ΜΑΓΚΡΙΣ 

για τον Γιόζεφ Ροτ.

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2020

Αριθμός σελίδων : 288, Τιμή : 16,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-480-9

Ήταν χαμένη. Χαμένη ανεπανόρθωτα. Ανήκε στον μεγάλο αυτοκράτορα, μα αυτός δεν την ήξερε, δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτήν. Ήταν μικροσκοπική κι ασήμαντη, πιο ασήμαντη από τις ασήμαντες μυγούλες που βούιζαν στην κάμαρα του αυτοκράτορα, αόρατες ή κι ενοχλητικές ίσως γι’ αυτόν. Αόρατη η κι ενοχλητική ίσως : όπως κι αν ήταν, αυτή τον αγαπούσε. Η καρδιά της ήταν θερμή, τρυφερή, νέα. Κάποιες στιγμές, με το βλέμμα προσηλωμένο σε κάποιο από τα πορτραίτα του, ένιωθε κι η ίδια σαν τις μυγούλες που, μικροσκοπικές κι ασήμαντες κι ενοχλητικές, σέρνονταν πάνω στη ζωγραφιά.

 

Ο ασύγκριτος Γιόζεφ Ροτ, στο μυθιστόρημα αυτό του 1935, φαντάζεται τις τελευταίες ένδοξες μέρες του Ναπολέοντα, τις εκατό μέρες αφότου κατάφερε να δραπετεύσει από τη νήσο Έλβα ώς την τελειωτική του ήττα στο Βατερλώ. Η αφήγηση αυτού του εντυπωσιακού έργου, που τοποθετείται στο πρώτο εξάμηνο του 1815 κυρίως στο Παρίσι, γίνεται από δύο διαφορετικές οπτικές γωνίες : από τη μία είναι ο ίδιος ο Ναπολέοντας κι από την άλλη η ταπεινή αφοσιωμένη πλύστρα του παλατιού Αντζελίνα Πιέτρι, μια άτυχη κοπέλα που του ’χει δώσει οριστικά και αμετάκλητα την καρδιά της. Ο Ροτ καταφέρνει να εκφράσει με αριστοτεχνικό τρόπο τη βαθιά θλίψη που συνδέει τη μοίρα τους.

Η λυρική κομψότητα και οι υποβλητικές ατμοσφαιρικές λεπτομέρειες, που αποτελούν την υπογραφή του Ροτ, στις Εκατό μέρες αγγίζουν την τελειότητα.

Αυτό που ιδίως ελκύει τον Ροτ –το αποκαλύπτει σε μια επιστολή– είναι η δυνατότητα να δείξει τον Ναπολέοντα « στη μόνη φάση της ζωής του στην οποία εμφανίζεται η “ανθρώπινη” πλευρά του και συνάμα η δυστυχία του… Θέλησα να παρουσιάσω έναν “μεγάλο ανδρα” σαν έναν “ταπεινό” άνθρωπο ». Για να δείξει αυτή την κρυφή πλευρά του Ναπολέοντα, τη στραμμένη προς το σκοτάδι και την αυτοκαταστροφή, ο Ροτ διεισδύει με λεπτότητα και ταυτόχρονα με ωμότητα στην ψυχολογία του.

Αλλά το πιο επιτυχημένο τέχνασμα ήταν το ότι αντιστοίχισε τη μοιραία πορεία του Ναπολέοντα –πολύ δύσκολο να την αφηγηθείς μετά τις τόσες εξιστορήσεις που έχουν γίνει– με εκείνη της άσημης Αντζελίνας Πιέτρι, μιας πλύστρας στο παλάτι, μίας εκ των αναρίθμητων γυναικών που « όπως όλες οι γυναίκες της χώρας (ίσως κι όλες οι γυναίκες όλης της γης) αγαπούσαν τον αυτοκράτορα ». Στο τέλος, μολονότι η σκιά της ιστορίας μοιάζει να δυναστεύει τα πάντα, θα φανεί πως οι δύο μοίρες κατά κάποιο τρόπο συγκλίνουν στην απόγνωση και σε μια πεισματική αφοσίωση.

« Δεν υπάρχει ίσως σύγχρονος συγγραφέας ικανότερος να συνδυάζει έτσι 

το μυθιστορηματικό με το ποιητικό,

να παντρεύει τον σίγουρο και δυνατό ρεαλισμό

με τις σπινθηροβόλες δυνάμεις της μεταφοράς και της παρομοίωσης ».

– JAMES WOOD

 

« Το σύνολο του έργου του Γιόζεφ Ροτ είναι χωρίς υπερβολή

μια  tragédie humaine γραμμένη με τις τεχνικές

της σύγχρονης λογοτεχνίας ».

–NADINE GORDIMER

 

« Υπάρχει ένα ποίημα σε κάθε σελίδα του Γιόζεφ Ροτ ».

– JOSEPH BRODSKY

 

« Δεν είναι ίσως ο αληθινός Ναπολέοντας. Αλλά είναι ασφαλώς

ένα σπουδαίο πλάσμα που βγαίνει μέσα από τις σελίδες ».

–JAKE KERRIDGE, The Telegraph

Ο ΓΙΟΖΕΦ ΡΟΤ (1894-1939) ήταν ένας από τους σπουδαίους υμνητές της κοσμοπολίτικης κουλτούρας που άνθησε τις τελευταίες μέρες της αυτοκρατορικής Αυστρο-Ουγγαρίας. Από το 1932 δηλώνει σ’ έναν φίλο του : «Πρέπει να φύγουμε. Θα κάψουν τα βιβλία μας και θα είμαστε εμείς ο στόχος... Πρέπει να φύγουμε ώστε μόνο τα βιβλία μας να παραδοθούν στην πυρά». Στις 30 Ιανουαρίου του 1933, τη μέρα που ο Χίτλερ γίνεται καγκελάριος του Ράιχ, ο Ροτ μεταναστεύει οριστικά στο Παρίσι, όπου και πεθαίνει το 1939, σε ηλικία μόλις σαρανταπέντε ετών. «Είναι η εγκαθίδρυση της βαρβαρότητας και η βασιλεία της κόλασης. Μόνο το αληθινό Ρήμα θα μπορέσει να σώσει την εποχή, προσφέροντας πατρίδα σ’ αυτούς που δεν έχουν πλέον».

Μεταξύ πολλών άλλων, στους θαυμαστές του συγκαταλέγονται οι Nadine Gordimer, Joseph Brodsky, J. M. Coetzee, Elie Wiesel, Jeffrey Eugenides, Cynthia Ozick κ.ά.

  

ΑΛΛΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΟΖΕΦ ΡΟΤ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ

        

Δελτίο Τύπου | ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ του Georges Simenon

GEORGES SIMENON

ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΣΤΗΝ ΟΜΙΧΛΗ

ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗ ΜΑΙΓΚΡΕ

Μετάφραση: ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΚΑΡΩΦ

Εκδόσεις ΑΓΡΑ, Δεκέμβριος 2020

Αριθμός σελίδων : 272 ,  Τιμή : 13,00 Ευρώ

ISBN: 978-960-505-468-7

 

 

Ο Μαιγκρέ διέσχισε το γεφυράκι βαστώντας το κάγκελο, ακούγοντας το νερό να βγάζει αφρούς κάτω απ’τά πόδια του και, πάντα μακριά, το ουρλιαχτό της σειρήνας. Όσο προχωρούσε τόσο αυτό το σύμπαν της ομίχλης γέμιζε, πλημμύριζε έντονα από μια μυστηριώδη ζωή. [...] Δεν ήταν ακριβώς θλιβερό, ήταν κάτι άλλο, μια ασαφής ανησυχία, ένα άγχος, μια καταπίεση, η αίσθηση ενός άγνωστου κόσμου. [...] Μόνο που γύρω απ’ τον νεκρό όλος ο κόσμος σωπαίνει, όλος ο κόσμος ψεύδεται, σε σημείο που θα νόμιζε κανείς ότι ο καθένας έχει κάτι για να κατηγορήσει τον εαυτό του, ότι όλοι είναι συνένοχοι !

Εξαφανισμένος εδώ και έξι εβδομάδες, ο καπετάνιος Υβ Ζορίς περιφέρεται στους δρόμους του Παρισιού πάσχοντας από αμνησία. Η αστυνομία διαπιστώνει ότι έχει δεχθεί πρόσφατα μια σφαίρα στο κεφάλι και ότι το τραύμα του το φρόντισε κάποιος ειδικός. Ο επιθεωρητής Μαιγκρέ τον συνοδεύει στο λιμάνι του Ουιστρεάμ, όπου ο καπετάνιος ζούσε με την υπηρέτριά του. Λίγο μετά την άφιξή τους, ο Ζορίς δολοφονείται. Ο Μαιγκρέ αρχίζει να ερευνά το λιμάνι της μικρής πόλης, που τη σκεπάζει η ομίχλη, και τους ανθρώπους της, που κρατούν το στόμα τους κλειστό, είτε πρόκειται για ναυτικούς όπως ο Μεγάλος Λουί είτε για πλούσιους αστούς όπως ο Ερνέστ Γκρανμαιζόν. Κι όμως είναι βέβαιος ότι αυτοί γνωρίζουν. Πεισματωμένος, ανακαλύπτει ορισμένα στοιχεία, αλλά δεν καταφέρνει να ενώσει τα νήματα που συνδέουν τον Γκρανμαιζόν, τον Νορβηγό, τον Μεγάλο Λουί και τον Ζορίς. Όμως εκείνοι νιώθουν ότι ο επιθεωρητής πλησιάζει την αλήθεια.

Η δωδέκατη ιστορία του επιθεωρητή Μαιγκρέ εκδόθηκε το 1932 και εκτυλίσσεται σε ένα λιμάνι όπου « αυτοί που δεν λένε ψέματα, παρόλο που γνωρίζουν κάτι, σιωπούν » και το κρύβουν. Σε ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά μυθιστορήματά του, όπου η σιωπή και η ομίχλη αποτελούν κεντρικά στοιχεία της υπόθεσης, ο Σιμενόν δημιουργεί μια ιστορία διάχυτης αβεβαιότητας συναρμολογώντας μέχρι το τέλος μια αλληλουχία δραματικών γεγονότων.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο Ζωρζ Σιμενόν, Βέλγος γαλλόφωνος συγγραφέας, γεννήθηκε στη Λιέγη το 1903. Αποφάσισε από νωρίς να αφοσιωθεί στη συγγραφή. Στα δεκαέξι του χρόνια έγινε δημοσιογράφος στη La Gazette de Liège. Το πρώτο μυθιστόρημά του, που το υπέγραψε με το ψευδώνυμο Georges Sim, εκδόθηκε το 1921: Au pont des Arches, petite histoire liégeoise. Το 1922 εγκαταστάθηκε με τη ζωγράφο σύζυγό του στο Παρίσι, όπου έγραψε ιστορίες και μυθιστορήματα σε συνέχειες, κάθε λογοτεχνικού είδους. Μεταξύ του 1923 και του 1933 δημοσιεύτηκαν σχεδόν διακόσια μυθιστορήματά του, πάνω από χίλιες ιστορίες και απειράριθμα άρθρα του. Το 1929 ο Σιμενόν σχεδιάζει τον πρώτο Μαιγκρέ : Πιέτρ ο Λετονός. Το βιβλίο κυκλοφόρησε στις εκδόσεις Fayard το 1931 και ο επιθεωρητής Μαιγκρέ έγινε σύντομα εξαιρετικά δημοφιλής.

Ο Σιμενόν έγραψε συνολικά εβδομηνταδύο περιπέτειες με τον Μαιγκρέ (καθώς και πολλές συλλογές διηγημάτων – μέχρι τον τελευταίο Μαιγκρέ το 1972, Ο Μαιγκρέ και ο κύριος Σαρλ). Λίγο αργότερα, ο Σιμενόν άρχισε να γράφει αυτά που ονόμαζε « μυθιστορήματα-μυθιστορήματα » η « σκληρά μυθιστορήματα »: πάνω από εκατόν δέκα τίτλους, από το Ξενοδοχείο της Αλσατίας (1931) μέχρι τους Αθώους (1972), με πιο γνωστά τα έργα Το σπίτι στο κανάλι (1933), Ο άνθρωπος που έβλεπε τα τρένα να περνούν (1938 – Άγρα, 2004), Ο δήμαρχος της Φυρν (1939), Οι άγνωστοι μέσα στο σπίτι (1940 – Άγρα, 2011), Τρία δωμάτια στο Μανχάτταν (1946 – Άγρα, 2007), Γράμμα στον δικαστή μου (1947), Το χιόνι ήταν βρόμικο (1948 – Άγρα, 2011), Ο ανθρωπάκος από το Αρχαγγέλσκ (1956 – Άγρα, 2009), Η φυγή του κυρίου Μοντ (1945 – Άγρα, 2012), Ο θάνατος της Μπελλ (1952 – Άγρα, 2012), Ο Γάτος (1967 – Άγρα, 2010), Σεληνιασμός (1933 – Άγρα, 2013), Στριπτήζ (1958 – Άγρα, 2015), Ο άνθρωπος από το Λονδίνο (1933 – Άγρα, 2014), Μπέττυ (1961 – Άγρα, 2016), Οι δαίμονες του πιλοποιού (1949 – Άγρα, 2019) κ.ά. Παράλληλα με αυτή την εντατική λογοτεχνική δραστηριότητα, ταξιδεύει συνεχώς· εγκαταλείπει το Παρίσι και εγκαθίσταται στη Σαρέντ και κατόπιν, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο, στη Βαντέ. Το 1945 αφήνει την Ευρώπη για την Αμερική, όπου θα διαμείνει δέκα χρόνια. Επιστρέφει έπειτα στη Γαλλία και εγκαθίσταται οριστικά στην Ελβετία. Από το 1972 αποφασίζει να σταματήσει το γράψιμο. Με τη χρήση ενός μαγνητοφώνου αφοσιώθηκε έκτοτε στις εικοσιδύο Υπαγορεύσεις του και κατόπιν συνέταξε τα ογκώδη απομνημονεύματά του Memoires intimes (1981). Πέθανε στη Λωζάννη το 1989. Πολλά μυθιστορήματά του έχουν διασκευαστεί για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση.

ΑΛΛΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΙΜΕΝΟΝ ΜΕ ΤΟΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗ ΜΑΙΓΚΡΕ ΣΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΓΡΑ